Home Onderwerpen Zoek Over ons Doneer Contact

TwitterFittie

—Heftige ruzie op en buiten het internet—

dr. Albert Benschop
Universiteit van Amsterdam

Dubieuze rages: duistere kanten van het internet
Fittie: virtueel schelden + lokaal vechten
Fittie tussen groepen scholieren
   Fittie op Sgool
   Rivaliteit tussen scholengemeenschappen
Geweld als vorm van vermaak
Nomadische gedachten
   Brutalisering van de cultuur
   Niet overdrijven
Referenties
Verwante teksten
Index Criminele rages: vrolijk meppen
Index Flitsmeute: Happening voor internetters
Index Uitwaaierende vriendenkringen: De magie van sociale netwerken
Index Peer-to-peer: Netwerken van onbekende vrienden

Dubieuze rages

Sinds haar ontstaan werd internet niet alleen vooruit gedreven maar ook geplaagd door rages. Internet werd vooruitgedreven door de rages van het emailen, het chatten, Instant Messaaging, het webloggen, het twitteren en de flitsmeutes. Maar er waren en zijn ook trends waarin de duistere zijden van de samenleving vat krijgen op de ontwikkeling van het internet: de commerciële haaien, de fraudeurs en dieven, de vrouwenhandelaars, de spammers, de haatzaaiers, de terroristen, de kinderpornografen en de Vrolijke Meppers. Sinds kort is daar een nieuw fenomeen aan toegevoegd: de TwitterFittie.

In de moderne straattaal heet een heftige ruzie of een fysiek gevecht een fittie. Het woord stamt uit het Surinaams. Volgens de officiële Surinaamse spelling moet het eigenlijk feti zijn, maar de uitspraak is wel fittie. Een TwitterFittie is een heftige ruzie die in eerste instantie via de uitwisseling van tweets wordt uitgevochten, maar die in tweede instantie vaak met gebruik van fysiek geweld in de lokale wereld wordt uitgevochten. Schooljongeren gebruiken woorden als fittie of rwina (rellen) om groepen op te roepen om ergens te komen vechten.

TwitterFitties laten zien hoezeer de virtuele en de lokale wereld inmiddels met elkaar verweven zijn: wat in de virtuele wereld louter verbaal wordt voorbereid met extreem agressieve uitingen, wordt in de lokale wereld voortgezet met fysiek geweld. Je zou de TwitterFittie daarom ook als een kwaadaardige variant van de flitsmeute kunnen beschouwen.

Index TwitterFittie: virtueel schelden +lokaal vechten

Ruzies met woorden zijn van alle tijden en dat geldt ook voor ruzies die met fysiek geweld worden uitgevochten. Omdat internet inmiddels diep in de vezels van de hele samenleving is ingebed, worden die ruzies uiteraard ook op internet uitgevochten.

Een TwitterFittie is zoals gezegd in eerste instantie niet meer dan een online scheldpartij die door middel tweets en dus formeel vreedzaam wordt uitgevochten. In tekstberichten van hoogstens 140 tekens wordt geruzied met andere twitteraars. De ruzie ontwikkelt zich primair binnen de grenzen van de virtuele omgeving van Twitter.

Veel van die ruzies gaan meestal nergens over, en doven relatief snel uit. Heel af en toe lees je min of meer beschaafde fitties, waar mensen elkaar wederzijds eloquent (met heldere argumentatie + controleerbare feiten + oprechtheid) en met gepaste polemische overdrijving de loef proberen af te steken. Dat zijn de positieve (speelse en constructieve) bijdragen aan de civilisatie van het internet.

Daar staat tegenover dat wanneer mensen in staat worden gesteld om anoniem/pseudoniem met elkaar te interacteren, zij de neiging krijgen om zich ongeremder op te stellen. Dat is enerzijfds een van de grootste zegeningen van het internet: we kunnen zeggen wat we vinden, in de taal die wij beheersen. Het volk krijgt eindelijk een medium waarmee zij zelf kan articuleren hoe zij denkt over haar eigen samenleving. Waarom zou dat niet als een progressie worden gezien. De stem van het volk, dat is toch wat elke oprechte democraat als leidraad van zijn beslissingen zou moeten nemen.

De andere kant van de medaille is deze: als mensen zich niet meer geremd voelen door sociale conventies of normen (omdat zij anoniem acteren) gaan zij zich veel vaker te buiten aan asociaal gedrag. Mensen die niet goed geleerd hebben hoe zij hun driften, utilitaire belangen, erotische verlangens of frustraties beheerst & gecontroleerd kunnen articuleren, gaan zich onder de beschermende paraplu van de anonimiteit/pseudonimiteit vaker netsletterig of nethufterig gedragen. Dit eigenaardige sociologische fenomeen van online interactie wordt uitvoerig geanalyseerd in Fatsoen moet je ook online doen.

Virtuele fitties zijn dus niet erg beschavend. Integendeel, veel fitties lopen uit op ontketende verbale spierballentaal, waarbij het doel niet is om elkaar te overtuigen, maar wel om elkaar tot in het diepst van de ziel te raken. Er ontstaat een cultuur van de grote bekken waarin het enige succescriterium is: hoe grof, gemeen, dreigend je een zelfgekozen vijand kunt afmaken.

Een fittie wordt vaak uitgelokt om voor zichzelf een podium te scheppen waarop men anderen op botte of scherpzinnige manier kan neersabelen. Men daagt uit (“sla me nu dan als je zo stoer bent”) en provoceert in de hoop dat men een geschikte tegenstander tegen het virtuele lijf loopt. Het is een vorm van ordinair ruzie zoeken in de virtuele ruimte.

Soms wordt die drang tot verbaal spiervertoon ingetoomd door huiselijke burgermansoverwegingen: “Eerst even koken, voor de fittie begint” [nander]. Maar veel vaker neemt de fittie de vorm aan van een aaneenschakeling van steeds boosaardiger verwensingen waardoor mensen meer en meer in de verleiding komen om de fittie voort te zetten en af te sluiten met een gewelddadige confrontatie in de lokale wereld.

Het fysieke gevecht is een voortzetting van de TwitterFittie met andere middelen. Heftige verbale ruzies in het virtuele publieke domein worden uiteindelijk op straat met de vuist beslecht. In de lokale publieke ruimte worden verbale beledigingen, verwensingen en bedreigingen omgezet in fysiek geweld. De sociaalpsychologische logica van dit escalatiemechanisme is bekend: mensen die zich regelmatig agressief uiten, zijn meer geneigd tot heftig agressief gedrag, en agressief gedrag wordt meestal voorafgegaan door verbale agressie.

De motivaties om een fittie te entameren zijn divers. Maar zij lijken toch één ding gemeen te hebben: een cult van misplaatste mannelijkheid. Misplaatst omdat mannelijkheid wordt verward met ongeremd razen en tieren, en stoerheid wordt gereduceerd tot elkaar op de bek slaan. TwitterFitties zijn onderdeel van de cultuur van de grote bekken.

Index Fittie tussen groepen scholieren

Fittie op Sgool
“Vergeet dat hele marginale gedoe in het Middenoostië met al die historische revoluties. De echte fitties vinden plaats op het schoolplein dat internet heet” [Geenstijl 20.2.2011]
Het lijkt erop dat TwitterFitties vooral populair zijn onder middelbare scholieren en leerlingen van het voorgezet onderwijs. Na maar ook tijdens de ‘saaie’ lessen schrijven en lezen zij ‘opwindende’ tweets op hun mobieltjes. In hun onderlinge confrontaties is weinig ruimte voor aangename bejegening of milde kritiek. Beledigingen, verwenzingen en bedreigingen zetten de agressieve toon.

De logica van escalatie brengt deze scholieren ertoe om elkaar uit te dagen de virtuele ruzie op het schoolplein voort te zetten. Fitties die twitterend worden uitgevochten kunnen zich dus gemakkelijk naar het schoolplein verplaatsen. In Nederland worden schoolleidingen steeds vaker geconfronteerd met vechtpartijen op en rond schoolpleinen die via Twitter zijn georganiseerd. Omdat de voorbereiding van deze confrontaties zich buiten het zicht van de leraren en schoolleiding voltrekt, worden zij hierdoor volledig verrast.

Scholieren ontdekten al snel dat een fittie ook voor heel andere doeleinden kon worden ingezet. Zo bedachten leerlingen van de opleiding Techniek, Zorg en Welzijn van het Midden-Brabant College in Tilburg al in september 2008 een heel aparte manier om vrij te krijgen. Zij kondigden een fittie aan en de schoolleiding gaf alle 800 leerlingen vrij. De ‘vechtjassen’ hadden iedereen netjes op de hoogte gesteld: de aanstaande matpartij werd openlijk op de activiteitenagenda geplaatst. De schoolleiding was ervan overtuigd dat er rond drie uur een brute fittie zou uitbreken. Omdat men vreesde dat de aangekondigde fittie uit de hand zou kunnen lopen, besloot de directie de school preventief te ontruimen. De prik & pipa-actie (met mes en pistool) bleef uit, maar het doel werd bereikt: vrij. Die vrijheid werd niet door een bomalarm, maar door een fittie-alarm bereikt.

Rivaliteit tussen scholengemeenschappen
De meeste fitties worden echter niet op school zelf uitgevochten. Zij ontstaan tussen groepen leerlingen van verschillende, meestal naburige, scholengemeenschappen. Zij dagen elkaar via twitter uit en spreken af waar en wanneer het gevecht zal plaatsvinden. Die confrontatie wordt bij voorkeur juist buiten de school georganiseerd. Dat groepen jongeren met elkaar op de vuist gaan is van alle tijden. Maar tegenwoordig worden de knokploegen razendsnel via internet gemobiliseerd en vinden de fitties buiten het gezichtveld van de schoolleidingen plaats. Schoolleidingen en leraren hebben daar geen grip op.

In 2010 gingen in Breda scholieren uit het voortgezet onderwijs regelmatig in groepen met elkaar op de vuist. Deze vechtpartijen werden vrijwel allemaal buiten de scholen uitgevochten. Via Hyves en Twitter werden jongeren, soms onder schooltijd gemobiliseerd. Bijna wekelijks gingen leerlingen van meerdere scholen met elkaar op de vuist. Soms kwamen er een paar honderd jongeren bij een fittie kijken.

Op sommige van die scholen heerst een sterk wij-gevoel. “Als je ruzie krijgt met iemand van Scala, dan heb je ruzie met iedereen van Scala. En zo werkt het bijvoorbeeld ook op het Mencia” [Dennis, leerling van Scala, vmbo]. Dat wij-gevoel biedt een belangrijke impuls voor onderlinge gevechten. “Het is een mooi gevoel als je één bent met je vrienden. Vrienden laat je niet in de steek.” [Jelle, leerling van Scala, vmbo]. Deelname aan een fittie wordt op die manier een sociale verplichting.

Toch hebben ook fitties hun eigen gedragsregels. Men vindt het bijvoorbeeld ongepast om met meerdere personen één man af te rossen. Een vrouw slaan is ook uit den boze: “Als je als man een vrouw slaat, moet je incasseren.” Maar de meiden zelf doen volop mee. “Wij vechten gemeen. Aan haren en oorbellen trekken, van achteren aanvallen, dat soort dingen” [Mona]. Het is gebruikelijk om bij fitties met messen en stokken te dreigen. Maar zij worden meestal niet echt gebruikt [BN de Stem 12.09.2010; 13.09.2010].

De snelle manier waarop de deelnemers aan groepsfitties worden gemobiliseerd maakt het bijna onmogelijk om dergelijke gevechten te voorkomen. De voorbereiding voltrekt zich buiten het gezichtsveld van schoolleidingen. Maar leerkrachten vangen wel regelmatig signalen op, waarna zij de politie waarschuwen. Op die manier kon een paar keer tijdig worden ingegrepen.

Index Geweld als vorm van vermaak

Wat bezielt jongeren om elkaar online de huid vol te schelden en elkaar vervolgens op een afgesproken locatie met de vuist te lijf te gaan? Is hun verveling werkelijk zo sterk dat zij een kick beleven door aan fittie te doen? Is de moderne fittie een vorm van jongerenvermaak?

In de online cultuur van het internet waar mensen anoniem/pseudoniem opereren is het nethufteren schering en inslag. Hufterigheid wordt gecultiveerd tot nieuwe vorm van entertainment. Bij de flitsmeutes werd het publiek nog op ludieke wijze vermaakt; bij happy slapping worden willekeurige omstanders object van agressie en vernedering. Zij worden slachtoffers van hufters die plezier beleven aan de uiting van hun agressie en die in hun omgeving respect proberen te verwerven middels videobeelden van hun ‘stoutmoedige’ daden. Op die manier wordt de uitoefening van zinloos geweld in de eigen beleving verheven tot een statusverhogende of zelfs identiteitsvormende activiteit. Geweld wordt gestileerd tot een vorm van vermaak.

Bij de TwitterFitties richt het geweld zich niet tegen willekeurige omstanders en ook niet tegen weerloze slachtoffers. De verbale en fysieke agressie richt zich bij de TwitterFitties in de regel tegen soort- en leeftijdgenoten. Groepsfitties worden met een zeker maatgevoel uitgevoerd: de groepen moeten getalsmatig ongeveer gelijk zijn; met messen, stokken en pistolen mag alleen maar gedreigd worden; meiden hebben een zekere mate van bescherming tegen mannen, maar zij mogen wel aan de gevechten deelnemen.

Index Nomadische gedachten

Brutalisering van de cultuur
Elke cultuur kent naast tekens van civilisatie ook haar moedervlekken van barbarij en van decadentie. Internet heeft ertoe bijdragen dat de tegenstrijdigheden van culturen en subculturen aan de oppervlakte konden komen en in het licht van een wereldwijde openbaarheid besproken kunnen worden. Een van de grote voordelen daarvan is dat we beter geïnformeerd kunnen discussiëren over de duistere kanten of de rafelranden van onze cultuur — de cultuur van de hufters. Hufters zijn mensen die denken dat de vrijheid van meningsuiting hen het recht geeft om onbeschoft, gemeen en kwaadaardig te zijn.

In de anonimiteit van het virtuele domein worden regelmatig alle remmen losgegooid en begint men in steeds gespierder taal elkaar af te zeiken, te beledigen, te bedreigen en uit te dagen. Het bijzondere van de twitterfittie is dat deze cultivering van hufterigheid in de lokale wereld wordt voortgezet en uitmondt in een knokpartij tussen groepen jongeren. Via de nieuwe ‘sociale’ media mobiliseren scholieren zichzelf om hun ruzies op straat uit te vechten. Het is een wat ongelukkig huwelijk tussen nieuwe sociale media en oude asociale praktijken.

De flitsmeutes die enige jaren geleden ontstonden waren goedaardige en speelse experimenten om de lokale kracht van het globale internet te testen. De meeste flitsmeutes werden georganiseerd om het publiek te vermaken en toeschouwers in verwarring te brengen. Flitsmeutes ontregelen tijdelijk de alledaagse gang van zaken in het (semi) publieke domein. Het waren in eerste instantie ludieke acties zonder een specifiek politiek doel. Twitterfitties hebben een ding gemeen met flitsmeutes: in het virtuele domein worden mensen gemobiliseerd om in het lokale domein samen te komen om plotseling iets te doen. Maar de verschillen zijn ook duidelijk: de klassieke flitsmeute is een vreedzame bijeenkomst van een via internet gemobiliseerde groep die op een (semi)publieke locatie een willekeurig publiek wil amuseren; een twitterfittie is een gewelddadige confrontatie tussen twee via internet gemobiliseerde ruziënde partijen.

Niet overdrijven
TwitterFitties zijn onderdeel van de verloedering en brutalisering van onze cultuur en dienen alleen al daarom zoveel mogelijk te worden bestreden. Maar toch moet men oppassen de hele zaak niet te overdrijven. De TwitterFittie is weliswaar voor velen een ergerlijk fenomeen, maar het is geen epidemie. Daarom is het niet erg verstandig om hysterisch op het verschijnsel te reageren. En de media moeten afleren om van dergelijke incidenten een massafenomeen of trend te maken.

Een TwitterFittie verschilt niet erg veel van veel andere vormen van asociaal gedrag. Het bijzondere ervan is dat deze vorm van normafwijkend gedrag geënsceneerd wordt via Twitter-berichten en dat er veelal sprake is van georganiseerd geweld van groep tegenover groep. De twitterhooligans pronken met hun scheldkanonnades en verheffen vechtbereidheid tot een erecode. Het is een vorm van misplaatste stoerheid en gemankeerde mannelijkheid: het ongeremd op elkaar inhakken met woorden wordt met ‘stoerheid’ verward, en het elkaar groepsgewijs aftuigen met ‘mannelijkheid’.

Index Referenties

  1. AD - Leerlingen vechten vetes uit [10.11.2005]

  2. Blad,Johan [2010]
    Een fittie
    ChristenUnie Veenendaal.

  3. BN De Stem

  4. Centrum voor School en Veiligheid
    Massale vechtpartij bij Clusius College Alkmaar

  5. EenVandaag
    [08.03.2011] Fittie-trend: tweets over vechtpartijen op school - Suzanne van Asseldonk

  6. Haarlems Dagblad
    [11.02.2011] Vechtpartij bij Sancta Maria

  7. Fittie op de werkvloer [video]

  8. Fittie! GodHatesFags vs Anonymous - GeenStijl 20.2.2011

  9. Marokkaan Zet Fittie Op Grote Noord Hoorn [video]

  10. Quest, Berend [2010]
    Twitter, Het Dorp en Het Plein

  11. Teeuwen, Annette [2010]
    Waarom je met fitties niets bereikt

Index


Home Onderwerpen Zoek Over ons Doneer Contact

20 September, 2013
Eerst gepubliceerd: Maart, 2011