Home Onderwerpen Zoek Over ons Doneer Contact

Virtuele conversaties met Instant Messaging

—De toekomst van synchrone comunicatie—

dr. Albert Benschop
Universiteit van Amsterdam

Eigenaardigheden van berichtendiensten
Instant Messaging | Overzichtelijk dorp | Chatten | Synchrone communicatie | Werking | Betrouwbaarheid | Populariteit
Gebruik van Instant Messaging
Verrijking met geluid, beeld en interactie
Innovaties | Microsoft | AOL | Yahoo!
Bedrijfsinterne IM
BedrijfsIM | IM in financiële wereld | IM in campus
IM en blogging
IM in het leven van teenagers
Risico’s van IM
Interoperabiliteit | Veiligheid

Referenties
Index Communicatie via e-mail
Index Chatten als synchrone communicatie
Index Mobiele communicatie
Index Chatroulette: videochat met wildvreemden
Index Peer-to-peer: netwerken van vrienden
Index Virtuele gemeenschappen: netwerken van de toekomst
Index Zichzelf organiserende netwerken: topologie en dynamiek van het internet
Index Open Source: mens durf te delen
Index Weblog: een doe-het-zelf medium

Eigenaardigheden van Instant Messaging

“Ik ben er absoluut van overtuigd dat ‘instant berichten’ een diepgaand effect hebben op relaties. Ik weet alleen niet wat dit effect zal zijn. Ik denk dat het even groot of misschien zelfs groter zal zijn dan de uitvinding van de telefoon” [Deborah Tannen, Georgetown University].


Wat is Instant messaging?
Instant messaging (IM) is een technologie waarmee mensen op het internet gemakkelijk en snel contacten kunnen onderhouden met personen waarmee zij direct willen communiceren. IM is een programma waarmee iedereen op internet berichten kan uitwisselen door middel van teksten die door de ontvanger meteen te zien zijn in een speciaal venster. Gebruikers kunnen hun eigen privé-chatruimte creëren met wie zij maar willen: vrienden, familie, of collega’s. IM is een programma waarmee iedereen één-op-één of groepsgewijs kan communiceren door middel van het uitwisselen van berichten met andere IM-gebruikers.

Met IM kan men:

  1. Zien wie er op dat moment online is.
  2. Snel een bericht verzenden.
  3. Het is een webvoorziening en dus overal te gebruiken.
  4. Converseren met iedereen waarmee je dat wil: met geliefden en familieleden, vrienden en bekenden, buurtgenoten en collega’s, bedrijfs- of ondernemingsleden, medehobbyisten of politiek gelijkgestemden.
  5. De berichten zelf vormgeven.
  6. Veilig en privé chatten: stel in voor wie je online zichtbaar bent of geef gebruikers die ongewenste berichten versturen een waarschuwing.
  7. Afbeeldingen en bestanden verzenden: file exchange.
  8. Praten: via microfoon spreek je met elkaar via internet.
  9. Met meerdere mensen chatten: nodig meerdere praatmaatjes (‘buddies’) tegelijk uit voor een groepsconversatie.
IM is niet alleen een toepassing waarmee je vrienden kunt bereiken, maar biedt ook diverse mogelijkheden om nieuwe vrienden te maken.

Instant Messaging is een van de meest populaire toepassingen van het internet. Maar het is het ook een van de functies die het moeilijkst te standaardiseren lijkt.

Index


De overzichtelijkheid van een mondiaal dorp
Wie met iemand wil communiceren moet weten waar de communicatiepartner zich bevind en wat de meest doelmatige of efficiënte manier is om met deze partner(s) te communiceren. Mensen willen liefst zo snel, flexibel en goedkoop mogelijk communiceren met hun partners. Internetgebruikers krijgen via IM in de eerste plaats te zien wie van hun gewenste communicatiepartners op dat moment online benaderbaar zijn.

In de tweede plaats hebben mensen behoefte aan een zo direct mogelijke communicatie. Zij willen direct communiceren met een of meerdere andere personen over onderwerpen waarin zij geïnteresseerd zijn. Zij zoeken naar programma’s waarmee zij een door hen zelf gecontroleerde balans kunnen bereiken tussen tussen online contacten met ‘bekenden’ (van een groep of selectieve associatie) en meer publieke contacten met ‘onbekende anderen’ waarmee mensen een persoonlijke of functionele relatie willen opbouwen.

Internet heeft onze manier van communiceren uitgebreid en veranderd, en onze sociale wereld ingekrompen. Het globale dorp is kleiner geworden doordat we direct kunnen communiceren met vrienden en familieleden, schoolgenoten en collega’s, leden van een organisatie, vereniging, politieke partij of religieuze secte, of met medehobbyisten. Via internet kunnen we op diverse manieren direct met bekende of onbekende andere internetters communiceren. Iedere internetgebruiker kan in principe met iedere andere wiilekeurige internetgebruiker waar ter wereld ook direct converseren. Mits zij gelijktijdig online aanwezig zijn in een afgebakende conversatieruimte. Alleen dán zijn internetters in staat om net als bij verbale communicatie gelijktijdig feedback te geven. Zoals bekend uit onderzoek naar verbale communicaties speelt dit een belangrijke rol bij het signaleren van luisteraars, het overschakelen van luisteren naar spreken, en het handhaven van permanente interactie [McLaughlin 1984).

Internet biedt diverse synchrone (‘real-time’) en asynchrone mogelijkheden voor persoonlijke of sociale communicatie. Zij vergemakkelijkt menselijke conversaties en simuleert steeds beter de ervaring van analoge interacties in het lokale leven. Om in contact te komen of blijven met anderen werd gebruik gemaakt van brieven en telefoon. In het internet-tijdperk wordt de reikwijdte van conversaties verbreed en de snelheid van de informatieuitwisseling verhoogd door websurfen, e-mail, chatten, nieuwsbrieven, discussiefora, weblogs, sociale netwerken en instant messaging. We kunnen contact leggen met mensen die we voorheen niet konden bereiken om te converseren over gedeelde interesses of controversiële onderwerpen.

Internet is een communicatiemedium waarin mensen, applicaties en inhoud met elkaar worden verbonden. Persoonlijke communicatie heeft een belangrijke rol gespeeld in de groei van het internet. Sinds de uitvinding van het World Wide Web in 1990 was het web de motor van het internet als een medium voor distributie van inhoud (informatie). Het WWW ontwikkelde zich snel, het surfen en browsen werden populair en steeds meer mensen interacteerden met webservers. Op die manier werden miljoenen mensen met elkaar verbonden in een gigantisch wereldwijd netwerk. Die mensen waren wel met elkaar verbonden (‘connected’), maar konden niet direct met elkaar interacteren (‘interconnected’). Om naast hun interactie met webservers ook direct met elkaar te interacteren werden er nieuwe componenten aan het internet toegevoegd. De ontbrekende schakel was de technologie die internetnetgebruikers in staat zou stellen om elkaar online op internet te lokaliseren, en om op eenvoudige en directe wijze p2p-communicatiekanalen te creëren.

Verklaringsmodellen van communicatie explosie
Vooral jongeren maken grootschalig en intensief gebruik van de mogelijkheid om via Instant Messaging veel contacten in betrekkelijk weinig tijd te onderhouden. In analyses van de reikwijdte en betekenis van deze ‘communicatie explosie’ zijn diverse deelverklaringen opgevoerd.

In het structurele of sociologische verklaringsmodel wordt de nadruk gelegd op het grootschalige en minder lokale karakter van de zich globaliserende samenleving. Juist in zo’n globale samenleving zoeken mensen naar nieuwe manieren om hun persoonlijke netwerken van vrienden en bekenden te onderhouden. Daarbij maken vooral jongeren steeds meer gebruik van nieuwe media (internet, mobiele telefoon) om met elkaar in contact te blijven. Het sociale verkeer op virtuele hangplekken is een uitbreiding én ondersteuning van de lokale sociale netwerken. De virtuele contacten die via het internet worden onderhouden leiden enerzijds tot een bestendiging van het familie-, vrienden- en bekendennetwerk (‘strong connections’), anderzijds tot meer vluchtige en partiële gemeenschappen van mensen met gedeelde interesses (‘weak connections’).

In het psychologische verklaringsmodel wordt verondersteld dat jongeren steeds meer behoefte aan communicatie hebben. Zolang deze toegenomen ‘communicatie behoefte’ zelf niet wordt verklaard, biedt dit model weinig handvaten voor onderzoek. Tenzij men de toegenomen behoefte aan communicatie verklaart uit de toename van nieuwe technologieën waarmee gecommuniceerd kan worden. Volgens het bekende schema: nieuwe behoeften worden gegenereerd doordat er nieuwe producten op de markt komen.

In het culturele verklaringsmodel wordt de nadruk gelegd op het mechanisme van identiteitsvorming. Jongeren ontleden een deel van hun identiteit aan de status die zij in virtuele ruimtes verwerven. Bovendien is de chatcultuur voor veel ouders en volwassenen zo ondoorgrondelijk, dat jongeren er een relatief beschermde ruimte buiten de wereld van ouders en volwassenen. Jongeren creëeren een eigen virtuele wereld waar buitenstaanders niet veel van snappen.

Het heeft weinig zin om deze drie verklaringsmodellen tegenover elkaar te stellen. We kunnen beter proberen om ze op een systematische wijze met elkaar te combineren.

Index


Chatten: communiceren in een virtuele gespreksruimte
ICQ In november 1996 werd de eerste versie van ICQ (“I Seek You”) via internet beschikbaar gesteld. Met dat programma konden internetgebruikers direct communiceren met andere mensen die op dat moment online waren. Het programma werd zeer enthousiast ontvangen en werd direct omarmd door miljoenen internetter. De gebruikers van ICQ propageerden deze nieuwe vorm van communicatie bij hun vrienden. De kettingreactie die hierdoor ontstond was verantwoordelijk voor een van de grootste downloadpieken in de geschiedenis van het internet. Binnen een half jaar werd om ICQ het grootste online communicatienetwerk geweven. Tot begin mei 1997 was Mirabiles de enige aanbieder van een dergelijk product. Binnen een half jaar registreerden zich al 850.000 gebruikers. In snel tempo werden nieuwe aanvullende producten op de markt gebracht — zoals de door gebruikers zelf gecreëerde lijsten met belangstellingssferen (mei 1997) en publieke chatrooms (augustus 1997). In korte tijd ontstonden er duizenden publieke chatrooms. De tienduizenden door gebruikers opgerichte ‘Interest Lists’ en chat groepen weerspiegelen de grote diversiteit van menselijke interesses. ICQ werd een populair forum voor de expressie van het hele spectrum van individuele smaken, culturele stijlen en politieke agenda’s. ICQ werd een plaats waar mensen met gelijke belangstelling elkaar online gemakkelijk konden lokaliseren en direct konden communiceren.

ICQ was het eerste programma waarmee op eenvoudige wijze een openbaar netwerkadres kon worden aangemaakt. Middels ICQ kan iemand zelf een netwerkadres geven aan zijn pc, waardoor die pc direct met elke andere pc dat ook zo’n adres heeft in de naamruimte van ICQ kan communiceren. ICQ heeft het chatten even gemakkelijk gemaakt als Napster het delen van bestanden.

ICQ is inmiddels net als het nog oudere IRC verdrongen door het webchatten. De belangstelling voor het gebruik van internet voor communicatie en conversatie is groter dan ooit. De reikwijdte en intensiteit van conversaties is sinds de begindagen van het internet enorm uitgebreid. De meeste conversaties vinden plaats in het kader van een bepaalde webgemeenschap of rond een webapplicatie. De conversaties zijn niet meer alleen persoon-tot-persoon.

Index


IM als vorm van synchrone communicatie
Via internet kunnen we op zeer uiteenlopende manieren met elkaar communiceren. Binnen een paar jaar werd e-mail een belangrijk medium, daarna ook websites en vlak na de eeuwwisseling ook weblogs. Maar het is ook mogelijk om nog directer met elkaar te communiceren. Zeker nu steeds meer mensen een permanente verbinding met internet hebben. Mensen die tegelijkertijd online zijn kunnen zo chatten of direct berichten uitwisselen via Instant Messaging, meestal afgekort als IM. In het Nederlands wordt dit directe of synchrone berichtgeving genoemd (men zou het ook ‘virtueel babbelen’ kunnen noemen).

Instant Messaging is een benaming voor technologieën die synchrone overdracht van berichten ondersteunen. Dit in tegenstelling tot e-mail en discussiefora waar de snelheid van communicatie niet zo belangrijk is. Voorbeelden van IM technologieën zijn: ICQ, MSN Messenger, Jabber, Internet Relay Chat, Yahoo! Messenger, Prodigy Instant Messaging, Talk, Gadu-Gadu.

Instant Messaging is sinds 1996 beschikbaar op de Amerikaanse service provider AOL toen het bedrijf ‘buddy lists’ aanbood aan haar betalende gebruikers. In hetzelfde jaar lanceerde het Israelische bedrijf Mirablilis een gratis IM dienst onder de naam ICQ (I seek you). In 1998 lanceerde AOL haar eigen gratis berichtendienst nadacht zij Mirabilis had opgekocht.

IM is een vorm van synchrone communicatie. Deelnemers die met elkaar willen converseren moeten tegelijkertijd virtueel aanwezig zijn in een communicatieruimte die daarvoor op internet is ingericht. Zij moeten dus op dat moment online zijn en de eventueel benodigde client software op hun pc hebben staan.

Chat, IRC en IM zijn vormen van synchrone communicatie. IRC raakte uit de gratie omdat het niet zo gebruiksvriendelijk was als een webinterface. Openbare chatrooms lijken veeleer aan hun eigen succes ten onder te gaan. Juist omdat er zoveel gebruik gemaakt werd van chatrooms kwamen de beperkingen en risico’s ook snel aan het licht. De chattechnologie bleek minder geschikt voor het onderhouden van contacten met bekende anderen; bovendien is zij erg kwetsbaar voor een overdosis van ongewenste contacten en commerciële reclame. Het grote voordeel van IM is dat mensen zelf selecteren met wie zij converseren en dat zij anderen daarvan kunnen uitsluiten. IM is dus een zichzelf organiserend netwerk waarin bewust gekozen selectieve associaties ontstaan. Een selectieve associatie in een IM-netwerk komt door twee nauw op elkaar aansluitende sociale processen tot stand. Door insluiting (‘sluiting naar binnen’) ontstaan exclusieve onderlinge relaties binnen de IM-groepen en clusters; en door uitsluiting ontstaan discriminerende relaties tot groepen buiten de specifieke IM-groep. Selectieve associaties ontstaan tussen mensen die beschikken over een gelijksoortig IM-potentieel.

Index


Werking van IM
De IM-technologie stelt internetgebruikers in staat om direct berichten naar elkaar te versturen en te ontvangen. De gebruiker kan direct zien wie er op dat moment online zijn. Gebruikers kunnen middels hun lijsten met contactpersonen zelf bepalen wie hun aanwezigheid kan zien en wie er contact met hen kan maken. De berichtendiensten worden met name gebruikt om direct online te communiceren met vrienden, familie, klasgenoten, collega’s en bekenden. Zij worden ook voor andere doeleinden gebruikt. Er wordt informatie uitgewisseld over dagelijkse ervaringen, dramatische gebeurtenissen, hobbies, popsterren, historische veldslagen, actuele politieke onderwerpen en medische technieken. En er wordt gecommuniceerd over onderwerpen zoals het leven na de dood, seksuele ervaringen, netsociologie of aandelenstanden.

IM is een vorm van selectieve communicatie. IM maakt het mogelijk om met specifieke mensen te communiceren, maar ook om anderen te negeren. Dit in tegenstelling tot volledig openbare conversatieruimtes. In chatruimtes wordt meestal gecommuniceerd met de mensen die daar toevallig aanwezig zijn. De kracht van IM ligt in de flexibele combinatie van de mogelijkheid om ‘met iedereen’ te communiceren of met een bepaalde ‘selectie’, met een door deelnemer zelf afgebakende groep mensen.

Na installatie van de IM-software en registratie met een unieke naam bij de IM-provider, wordt door de gebruiker ingelogd op een centrale server die aangeeft dat deze beschikbaar is. De berichten worden of via de centrale IM-server verstuurd, of middels peer-to-peer technologie direct van de ene computer naar de andere. Bij de peer-to-peer benadering versturen IM-clienten direct berichten naar elkaar met gebruikmaking van de IP-adressen van de op het netwerk aangesloten apparaten die zij gebruiken. Bij de ‘relay’ benadering versturen IM clienten berichten via supersnelle berichten-routers, die de berichten doorsturen tussen de IP adressen van de versturende en ontvangende client. Anders dan bij e-mail zijn de IM protocollen nog niet gestandaardiseerd, waardoor de uitwisselbaarheid tussen verschillende IM-systemen nogal problematisch is.

In geavanceerde IM-systemen kunnen gebruikers niet alleen zelf bepalen met wie zij op dat moment willen communiceren, maar kunnen zij ook zeer effectief zoeken naar mensen met wie zij zouden willen communiceren omdat zij een gelijksoortige interesse of voorkeur, hobby of sport, mythe of religie, leefstijl of cultuur hebben. Alle conversaties kunnen automatisch worden bewaard (het virtuele groepsgeheugen).

IM kan op eenvoudige manier worden gecombineerd met mobiele telefonie. Via IM-diensten kunnen gebruikers wereldwijd telefoneren of een bericht te plaatsen op een mobiele telefoon (bijvoorbeeld via ‘MSN Direct watch’). Met video en audio is het mogelijk om alle contacten te zien en met iedereen te praten.

IM kan ook worden gebruikt als nieuwsvoorziening. Gebruikers kunnen zelf hun voorkeuren en belangstellingssferen aangeven waardoor zij direct worden geïnformeerd over het laatste nieuws over onderwerpen van eigen keuzen. De gebruikers bepalen zelf welk type nieuws zij willen ontvangen. Uiteraard krijgt men ongevraagd of desgewenst ook informatie over de onderneming die de gratis IM-dienst aanbiedt.

SMS
SMS is een afkorting van ‘short messaging service’. Het is een tekstbericht dat wordt verstuurd van of ontvangen op een mobiele telefoon. De tekstberichten zijn kort, tot 160 lettertekens. Wanneer een mobieltje buiten bereik is, in gebruik of uitgeschakeld, wordt het bericht bewaard totdat het mobieltje weer bereikbaar is. SMS-jes kunnen zowel door andere mobieltjes worden verstuurd als via het internet. Maar zij worden allemaal bezorgd via een ‘short messaging center’ (SMSC).

De sms-rage verspreide zich vooral in Europa en delen van Azië. Jongeren en volwassenen typen berichtjes in op hun telefoon in plaats van ermee te praten. Anders dan in Europa gebruiken de mobiele operators in de VS een aantal verschillende technologieën om draadloze diensten aan te bieden. Daarom is het bereik van SMS in Europa en delen van Azië veel groter.

SMS is minder duur dan telefoneren. De jongeren in Europa hadden dat snel door en gingen massaal aan het sms-en. Voor de aanbieders van mobiele telefoon was dit een aangename verrassing. Omdat de kosten van het versturen en bezorgen van berichten zeer laag zijn, is SMS een lucratieve bron van inkomsten geworden. Commerciële en publieke omroepen halen via de SMS van hun kijkers een belangrijk deel van hun inkomsten binnen. Deze inkomensstromen worden vooral gegenereerd in competities waarin kijkers mogen (mee)beslissen, in spelletjes waarbij de vragen zo simpel (maar extreem zendergebonden) zijn omdat het sms-verkeer moet genereren.

Index


Betrouwbaarheid van IM
Net als e-mail is de architectuur van IM gebaseerd op TCP/IP. Het primaire doel van e-mail servers en de daaraan verbonden protocollen is om verlies van berichten op te sporen en te herstellen. Deze situaties worden beheerd door het Simple Mail Transport Protocol (SMTP).

Instant berichten worden veel sneller verstuurd dan e-mails. De IM-protocollen maken geen gebruik van de foutdetectie en retransmissie capaciteiten die SMTP biedt. Wanneer er bij netwerkproblemen bijvoorbeeld een packet verloren gaat, is deze informatie onherstelbaar verloren. Betrouwbare IM is daarom in sterke mate afhankelijk van de message routers en het netwerk. Daarom moeten IM-netwerken aan veel hogere prestatie- en betrouwbaarheidsstandaarden voldoen dan die van e-mail.

Index


Populariteit van IM
IM is ongemeen populair. In 2002 waren er 54 miljoen gebruikers van IM. In 2003 waren er volgens Microsoft per maand meer dan 100 miljoen actieve gebruikers over de hele wereld. Ferris Research verwacht dat dit aantal in 2007 zal oplopen tot 341 miljoen gebruikers. Meer dan 40 procent van de Amerikaanse huishoudens maken er gebruik van. In Nederland voert volgens Microsoft driekwart van de jongeren tussen 18 en 23 regelmatig een MSN-gesprek.

AOL verwacht dat in 2005 de primaire manier van online communicatie niet meer e-mail zal zijn, maar Instant Messaging.

De Gartner Group verwacht dat in 2004 zo’n 60 procent van real-time (synchrone) communicatie — inclusief audio, tekst of call-and-response— door IM technologie gedragen zal worden.

IM is een communicatiemedium dat waarschijnlijk even belangrijk zal worden als email en telefoon. Mensen gebruiken IM dagelijks als een secundaire vorm van communicatie.

Hoewel de IM-diensten van AOL, Yahoo! en MSN hebben miljoenen mensen uit de hele wereld aangetrokken die met hun maatjes op hun netwerken communiceren. Hoewel de diensten op dit moment nog gratis zijn, geven zij providers een extra voertuig voor reclame en e-commerce. Zij binden daarmee mensen om andere diensten van hun netwerken te gebruiken. Net als browsers zijn IM-programma’s daarom van strategische waarde.

Index Gebruik van Instant Messaging

IM wordt voor zeer uiteenlopende doeleinden gebruikt. IM is erg geschikt voor directe, informele communicatie van ideeën en informatie tussen leden van een geografisch gespreide groep. Omdat IM gemakkelijk geïntegreerd kan worden met de desktop-omgeving, kan het gebruikt worden als onderdeel van portfolio of persoonlijke communicatie. Zowel AOL als Yahoo en Microsoft hebben een aanzienlijk gebruikersaandeel opgebouwd in de zakelijke wereld. Ondernemers en it-managers beginnen IM steeds serieuzer te nemen.

Waarvoor gebruiken mensen IM? Wat is voor gebruikers het nut van deze synchrone communicatievorm? Mensen gebruiken IM om relationele of functionele doelen te bereiken, of voor thematische of recreatieve doeleinden. Om het gebruik van IM in kaart te brengen hanteren we deze —voorlopige en uiteraard niet-uitputtende— indeling:

  1. Sociale gemeenschappen: relationeel
    • Geliefden
      IM wordt gebruikt om romantische of intieme contacten op te bouwen of te onderhouden. Geliefden kunnen IM gebruiken om hun passie voor elkaar te bekrachtigen in een directe online conversatie. Dit is vooral een gewenste communicatievorm voor geliefden die door fysieke afstand van elkaar gescheiden zijn. Gedistribueerde minnaars gebruiken IM om uiting te geven aan hun verlangen tot permanente en directe communicatie met hun geliefde.
          IM kan ook gebruikt worden om nieuwe intimi te ontmoeten. In het tijdperk van draadloze communicatie is er een nieuwe manier van flirten ontstaan via instant messaging en sms. IM is een gemakkelijke manier om contact te houden met een geliefde die ver weg is. Flirten heeft zijn eigen taal die emoticons gebruikt om glimlachen, knipogen en andere emotionele uitdrukkingen over te brengen. Mensen die verlegen zijn kunnen via IM soms dingen zeggen die zij normaal niet zouden zeggen. De andere kant daarvan is dat mensen ook dingen zeggen die zij niet zouden moeten zeggen — het bevrijdt ons op een manier die niet verstandig hoeft te zijn [Barbara Dilly, bron]. Iedereen heeft een bepaald patroon in zijn normale spreekstijl (persoonlijke linguistische stijlen) en tekstmessaging stelt mensen in staat die stijl te veranderen, wat niet alleen in miscommunicatie kan resulteren, maar ook in misrepresentatie. “People get better looking at closing time - people look better online” [idem]. De tegenstrijdigheden van het ‘ontremmingseffect’ worden uitvoeriger besproken in Chatten als synchrone communicatie.
    • Vrienden en bekenden
      IM wordt op brede schaal gebruikt door mensen die contact willen onderhouden met hun vrienden en bekenden. Vooral jongeren maken gebruik van IM om hun relaties met hun vrienden te onderhouden. Relaties die vroeger snel zouden vervagen omdat iemand verhuisd of naar een andere school gaat, worden nu gecontinueerd door het gemak van IM. Omdat het internet een zekere emotionele afstand schept, wordt IM vaak gebruikt om kwesties aan de orde te stellen die men in face-to-face contacten toch niet goed aan durft te snijden. Uiteraard wordt IM ook gebruikt om nieuwe vrienden te maken. Internetcommunicatie verlaagt de ‘verlegenheidsdrempel’ en biedt daarom betere kansen te communiceren met nog onbekende anderen.
    • Familie
      De modernisering en postmodernisering van de samenleving heeft ervoor gezorgd dat familieleden steeds sneller op grotere afstanden van elkaar leven. Omdat dit niet ten koste gaat van de behoefte aan onderling contact, biedt IM een uitgelezen mogelijkheid om familiaire contacten te onderhouden. Familieleden kunnen zich direct met elkaar verstaan en hun onderlinge banden versterken door het opbouwen van een levendige onderlinge communicatie en een gemeenschappelijk geheugen (in de vorm van gedeelde verhalen, anecdotes of grappen; of in de vorm van gedeelde digitale beeld-, audio- of video- bestanden).

  2. Werk en organisatie: funtioneel
    • Collega’s
      Collega’s van industrie tot onderwijs, van transport tot horeca ontmoeten elkaar via IM om hun beroeps- of sectorspecifieke ervaringen uit te wisselen. Opvallend daarbij is het aantal groepen van telethuiswerkers.
    • Samenwerking
      Medewerkers van bedrijven gebruiken IM om hun onderlinge communicatie efficiënt te organiseren en hun synchrone samenwerking te versterken.

  3. Gedeelde interesses: thematisch
    Gebruikers van IM-diensten kunnen zelf hun eigen persoonlijke voorkeuren en inhoudelijke interesses bepalen en kunnen aansluiting zoeken bij andere mensen met gelijksoortige voorkeuren en interesses. Duivenhouders kunnen contact leggen met andere duivenhouders in de eigen regio, land of werelddeel. Krakers kunnen contact leggen met andere alle andere krakers in de wereld, of met regionale of cultureel-politiek verwante soortgenoten. Sociale wetenschappers kunnen contacten leggen met collega’s die met gelijksoortige problemen bezig zijn. Gehandicapten kunnen hun lotsverbondenheid vormgeven door direct met elkaar en anderen te communiceren over hun specifieke belangen en verlangens. Fans van beroemde voetballers, filmsterren, muzikanten, entertainers, disc jockies of gebedsgenezers kunnen via IM hun ervaringen met elkaar delen.

  4. Amusement en ontspanning : recreatief
    Mensen gebruiken IM om contact te onderhouden met personen die een gelijksoortige interesse hebben in muziek, films, tv- of radioprogramma’s, beroemdheden, boeken, humor of podiumkunsten. Teenagers die willen uitgaan kunnen IM (eventueel gekoppeld aan een groepsblog, zoals bij Mo’time) gebruiken om een uitgaansavond te organiseren of naar een voetbalwedstrijd te gaan. Via IM wordt het bericht direct verspreid, en via een gekoppelde blog geldt: plaats het bericht op je blog, en iedereen wordt automatisch op de hoogte gesteld (notification).

  5. Leeftijdsgroepen: generationeel
    IM wordt gebruikt voor het onderhouden van generatiespecifieke contacten. Kinderen, teenagers, studenten en senioren weten elkaar via IM te vinden.

  6. Mannen- en vrouwengroepen
    IM wordt gebruikt voor het onderhouden van genderspecifieke relaties.
    • Mannengroepen
      Veel mannengroepen organiseren zich rond (homo) seksuele voorkeuren en verlangens. Daarnaast zijn er profanere groepen zoals die van liefhebbers van sigaren of bacardi.
    • Vrouwengroepen
      Ook de vrouwengroepen zijn veelal geconcentreerd op seksuele thema’s zoals homoseksualiteit, vingeren, ongeremde seks en sadomasochisme. Daarnaast zijn opvallend veel louter gezellige groepen waarin alles draait om het kletsen met andere vrouwen. Uiteraard zijn de typisch vrouwelijke onderwerpen sterk vertegenwoordigd: belangstelling voor dameslaarzen, panty’s en kousen, kapsels enzovoort. Daarnaast is er een grote diversiteit van andere thema’s waarop zich groepen vrouwen vormen, zoals vrouwen wier man/vriend in het leger of bij de marine zit.

  7. Levensstijlgroepen
    IM wordt gebruikt voor het onderhouden van contacten tussen mensen met een gelijksoortige levensstijl of seksuele voorkeur.
    • Seksuele voorkeuren
      Homo’s, lesbiennes, biseksuelen.
    • Culinaire interesses
      Tot levensstijlgroepen behoren ook mensen met een gelijksoortige culinaire interesse, zoals in bier of wijn, in klassieke of nationale keukens, of in frietjes en stoofvlees. Opvallend is het aantal groepen met een vegetarische voorkeur (gezond eten). Er worden recepten uitgewisseld en ervaringen met restaurants uitgewisseld.
    • Modieuze voorkeuren
      Mensen met een gelijksoortige interesse in kledingstijlen (mode), tweedehands kleren, cosmetica en assessoires (juwelen: kettingen, armbanden, horloges; schoenen; handtassen)
    • Hobby’s en ambachten [elders indelen?]
      Opvallend veel groepen vormen zich rond de interesse voor fotografie, verzamelobjecten (munten, postzegels, theezakjes), modelbouw, en antiek. Daarnaast is er een breed skala aan andere hobbies, zoals borduren, griezelverhalen, poppen, houtdraaien, piercing, kalligrafie, heksen en magie,

  8. Etnische groeperingen
    IM wordt gebruikt voor het onderhouden van contacten tussen mensen met een gelijksoortige etnisch-culturele achtergrond. De meeste groepen zijn verzamelpunten voor de grote diversiteit etnische groepen die in Nederland wonen. Veel van die groepen zijn eenpitters, slechts een klein aantal groepen heeft 5-10 leden, 41 (van de 175) groepen hebben meer dan 25 leden, waarvan 11 met meer dan 100 leden. De meeste groepen scharen zich onder de ‘multiculturele’ subcategorie.

  9. Politiek en nieuws
    IM wordt gebruikt voor het onderhouden van contacten met gelijksoortige politieke of ideologische opvattingen.
    • Nieuws
      • Actualiteiten
      • Media
    • Regering
    • Politiek
      • Politieke partijen
      • Verkiezingen
      • Politieke Thema’s

  10. Religie en spiritualiteit
    IM wordt gebruikt voor het onderhouden van contacten tussen mensen met gelijksoortige religieuze of spirituele opvattingen. Het is niet verbazend dat in Nederland zeer veel groepen zichzelf scharen onder de subcategorie Christendom. Maar het neemt daarmee slechts de tweede plaats in. Bijna twee keer zoveel groepen brengen zichzelf onder bij de subcategorie Spiritualiteit - en overig. Opvallend is het grote aantal groepen dat zichzelf indeeld bij de subcategorie spiritualiteit (1e), de paranormale wetenschappen (3e), astrologie en New Age (4e). Daarna volgen groepen zich zich bezig oriënteren op de Islam, Filosofie, Boeddhisme, Jodendom en Hindoeïsme.

    Zinzoekers op internet
    De spirituele groepen worden gekenmerkt door meer dan ‘een vleugje mystiek’. Het gaat over engelen en spoken, liefde voor de natuur en hogere machten, paganisme en hekserij, tarot en edelstenen, magie en onbepaalde wijsheid. ‘Stop Thinking, Start Feeling’ is misschien wel een gemeenschappelijke deler van deze groepen. De hang naar het occulte en paranormale wordt collectief beleefd in groepen die spirituele ervaringen uitwisselen (het ‘samen ontdekken’). Opvallend is daarbij het aantal spirituele goeroes die ‘het licht’ al gezien hebben en zich aandienen als meesters, leiders, of self-made profeten. Maar er zijn ook veel groepen voor mensen die van lol houden en met een knipoog geloven in elfen, geesten, auras en magie.

    De diversiteit van de Christelijke groepen is enorm. Tegenover conservatieve groepen die willen terugkeren naar de eenvoud van geloof uit de beginperiode van het Christendom, staan progressieve groepen met eucomenische en humanistische aspiraties. Die laatsten zoeken vooral een gezellige plek om ontspannen met elkaar te praten over religieuze en aardse zaken.

    De thema’s van de paranormale wetenschappen verschillen nauwelijks van die van de spirituele groepen. Hier en daar treft men een groep aan die zich specialiseert in parapsychologisch onderzoek dat zich oriënteert op de wetenschappelijk normen van objectiviteit, falsifieerbaarheid en reproduceerbaarheid.

    Ook Astrologie en New Age vertoont veel overloop met de subcategorie ‘Spiritualiteit’. Veel groepen oriënteren zich breed op alles wat samenhang met magie, cultus, healing, reiki, wicca, paranormaliteit en bijgeloof in heksen, elfjes, en geesten. Daarnaast zijn er diverse astrologen die hun gaven online proberen uit te venten en betaalde consulten willen geven.

    De Islam Groepen zijn een ontmoetingsplaats voor moslims en moslima’s in Nederland. Veel groepen stellen zich tot doel om zich gezamenlijk te sterken in het geloof en om van daaruit een plaats in de Nederlandse cultuur te verwerven. In een aantal groepen wordt dit laatste voornaamste doel gezien: het vanuit de Islam bepalen van je plaats in de Nederlandse samenleving. In praktisch opzicht wordt er daarom veel aandacht besteed aan het interreligieuze persoonlijke relaties: getrouwd zijn met een moslim(a).

We hebben een indruk van wat mensen doen wanneer zij aan het IM-en zijn. Mensen gebruiken IM niet alleen voor zeer uiteenlopende doeleinden, maar zij combineren deze doelen in simultane communicaties of conversaties.

Index Nieuwe trends in IM: verrijking met geluid en beeld

Innovaties: webconferentie, multimedia en samenwerking
De platforms voor IM ontwikkelen zich in een door onderlinge concurrerend opgevoerd tempo. De twee belangrijkste innovaties zijn enerzijds de verrijking met audio en video, anderzijds de integratie met andere elektronisch geavanceerde diensten.

Aan tekstgebaseerde IM worden multimedia en websamenwerking toegevoegd. Omgekeerd wordt het door IM geïntroduceerde concept van aanwezigheid (presence) — de ‘Buddy List’ waarmee de beschikbaarheid van collega’s of partners kan worden vastgesteld— in de mediaconferentie gebracht [bron]. De belangrijkste spelers op het IM-veld zijn bezig om IM en webconferentie met elkaar te integreren.

Extra functies
IM-platforms worden aantrekkelijker gemaakt door een aantal extra functies die vooral door jongeren op prijs worden gesteld. De IM smiley face tekens worden naar een nieuwe niveau getild met gepersonaliseerde handtekeningen die flashen en over het scherm dansen. Hetzelfde geldt voor gepersonaliseerde “away” berichten die op het scherm verschijnen wanneer je wel op het internet bent, maar tijdelijk niet bij je computer bent. Je wordt geacht altijd aanwezig te zijn. Het “away“ bericht is je excuus.
De makers van IM software maken dankbaar gebruik van de verbeteringen in de kwaliteit van technologie voor geluidsoverdracht op basis van het Internet Protocol (IP), of ‘voice over IP’ (VoIP). Telefonie is niet alleen een lucratieve nieuwe markt, het is ook een krachtig instrument om de programmatuur van de bedrijfsserver en desktop applicaties te integreren.

Bouwers van IM-programma’s leveren hun bijdrage aan Unified Massaging (UM), de integratie van e-mail, IM en telefonie. Unified Messaging omvat zowel IM als nieuwe daarvan afgeleide concepten, zoals aanwezigheid. Unified Massaging moet uitkomst bieden voor het beheer van synchrone en asynchrone communicatie: geïntegreerde ‘inbox’, voorkeur van communicatie modus, flexibele omschakeling tussen diverse communicatievormen.

Index


Microsoft
MSN Messenger Microsoft voert al jaren een heftige concurrentiestrijd op de markt van instant messaging met Yahoo! en vooral met marktleider AOL. Met de nieuwe versie van de communicatiesoftware die in 2003 uitkwam, wil zij proberen meer gebruikers bij de concurrentie weg te trekken. Hoewel het idee voor de integratie van multimediale communicatievormen niet nieuw is, probeert Microsoft haar marktaandeel met name te vergroten door spraak en beeld te integreren in de messenger. Daarbij kan Microsoft als vanouds profiteren van het mechanisme dat haar in het besturingssysteem Windows ingebedde software door de meeste Window-gebruikers toch als vanzelfsprekend wordt geactiveerd zonder naar eventuele alternatieven te kijken. Door deze koppeling kon Microsoft’s Explorer als overwinnaar uit de titanenstrijd der browsers komen. Met de nieuwste versie van de MSN Messenger kunnen alle conversaties automatisch worden bewaard. Via de .NET Voice Service kunnen gebruikers wereldwijd telefoneren of een bericht te plaatsen op een mobiele telefoon (via ‘MSN Direct watch’). Met video en audio is het mogelijk om alle contacten te zien en met iedereen te praten.

Instant Messenger MSN De MSN Messenger 6 was een radicale wijziging van de look-and-feel van vorige edities. Iedereen kan nu zijn eigen digitale persoonlijkheid creëren en communiceren met vrienden om de hoek of in de wijde wereld. Internetgebruikers willen een plaats om zich te verzamelen en plezier te hebben, en de sensibele bedrijven proberen de beste communicatiediensten te bieden voor klanten in de hele wereld. Telkens worden nieuwe technische verbeteringen aangebracht om de ervaring van de gebruikers te versterken. Er worden beschermingen ingebouwd tegen spam en ter bescherming van de privacy. Gebruikers kunnen gelinkte commentaren naar elkaar sturen. Gebruikers kunnen thumbnail versies van plaatjes bekijken die tijdens conversaties worden verzonden, voordat zij beslissen of zij het volledige plaatje willen downloaden. Tenslotte is ook IM logging mogelijk. Tot dusver een functionaliteit die door ‘third-party add-ons’ voor de Messenger werd geleverd, maar nu ingebouwd in de IM diensten.

Microsoft speelt een belangrijke rol in de strijd voor dominantie in de vrije, publieke IM markt. Zij wil haar eigen platform verspreiden en van daaruit meer geavanceerde, betaalde diensten lanceren. Bij de geïntegreerde telefoondienst wordt al van gebruikers vereist dat zij per-minuut betalen. Microsoft wil betaalde spelletjes of andere diensten via ‘Launch Site’ aanbieden. Gebruikers kunnen nu bijvoorbeeld online patience spelen. Veel gebruikers ergeren zich aan de extra vensters die ongevraagd open gaan om betaalde diensten van Microsoft aan te prijzen.

In september 2003 lanceerde Microsoft haar nieuwe dienst voor webconferentie, Office Live Meeting. De bedoeling is dat deze dienst gecombineerd wordt met instant messaging. Live Meeting is een dienst die gebouwd is op Microsoft’s verwerving van PlaceWare. Het stelt gebruikers in staat om online presentaties te geven en applicaties te delen. De dienst zal vooral gebruikt worden in ondernemingen samen met IM om het voor collega’s makkelijker te maken om samen te werken met gebruik van een diversiteit van real-time kanalen — en niet alleen met tekst.

IM conversaties worden hierdoor verrijkt met webconferenties. Gebruikers van IM kunnen vanuit drop-down menu’s Live Meetings lanceren om synchrone samenwerking (real-time collaboration) te ondersteunen. Live Meeting zal later worden geïntegreerd met de “Greenwich” Live Communications Server. Hierdoor biedt de gebruikersinterface van Live Meeting informatie over de aanwezigheid van deelnemers van de Live Communications Server (die aangeeft wat de toestand van beschikbaarheid is van gebruikers voor instant chat en presentatie privileges).

Gebruikers worden gestimuleerd om hun eigen vormen van synchrone en asynchrone samenwerking te creëren. Eindgebruikers kunnen beter met elkaar samenwerken wanneer zij toegang hebben tot een palet van diverse samenwerkingsinstrumenten die flexibel genoeg zijn om tegemoet te komen aan de diverse en wisselende zakelijke behoeften [Marc Levitt, vice president van Collaborative Computing van het onderzoeksbureau IDC [bron].

Integratie met webcams is voor Microsoft steeds belangrijker. Het probeert de PC te veranderen in een schakelbord of hub voor communicatie. De MSN Messenger wordt steeds meer de kern van Microsoft’s technologieën voor person-to-person samenwerking. De client krijgt daarom steeds meer mogelijkheden om op een gemakkelijke manier bestanden of berichten naar elkaar te suten. De client van audioconversaties beginnen, een ‘voice-over-IP’ telefoongesprek voeren, e-mail versturen, whiteboads delen of applicaties delen en co-surfen.

De interface van MSN bevat een uitgebreide reeks van emoticons (inclusief geanimeerde). Belangrijker is nog dat gebruikers hun eigen emoticons kunnen maken, die door anderen gezien kunnen worden tijdens de conversatie. Met de MSN Messenger 6 kunnen gebruikers ook hun eigen plaatjes of foto’s gebruiken om hun persoonlijke achtergronden te maken, die ook met anderen gedeeld kan worden. Dit komt tegemoet aan slimme gebruikers die hun internetervaring en hun virtuele presentatie naar anderen willen personaliseren. Het verlangen om de MSN Messenger aan te passen en te modificeren stimuleerde een hele nieuwe reeks van enthousiaste websites, zoals Mess.be

Index


AOL Instant Messenger (AIM)
AOL Instant Messenger Marktleider AOL heeft meer dan 91 miljoen geregistreerde AIM-gebruikers. AOL bezit ook ICQ, de tweede meest populaire IM-product met meer dan 60 miljoen geregistreerde gebruikers. Ondanks deze populariteit hangt er rond de AIM toch slechte geur, omdat AOL steevast weigert om haar IM software compatibel te maken met andere systemen. Juist deze beslissing zou wel eens negatief kunnen uitwerken op het groeipotentieel van AIM. Het dwingt de mediagigant in een duurzame oorlog met het machtige Microsoft. Hoewel Microsoft tamelijk laat de IM-markt betrad, heeft zij op haar bekende wijze de kloof snel gedicht: richt je op de software die potentieel het imperium van Windows bedreigt, creër je eigen versie, verbind deze nauw aan Windows (integreer het in je besturingssysteem), presenteer je product als een standaard, stimuleer ontwikkelaars om het product te bouwen en verkopers om het aan de man te brengen, en kijk dan hoe je marktaandeel groeit.

De Amerikaanse Federal Communications Commission (FCC) heeft AOL alleen tot interoperabiliteit verplicht wanneer het via haar product geavanceerde IM-diensten gaat aanbieden zoals video en audio streaming.

De in december 2003 aangekondige nieuwe versie van AIM is een multimediale update. AIM gaat streaming audio en video in de IM cliënt ondersteunen. Via een nieuwe functie, ‘Screen Name Linking’ kunnen gebruikers inloggen en berichten uitwisselen met meerdere Screen Names tegelijkertijd (deze functie was voorheen alleen beschikbaar voor ‘third-party clients’ zoals Trillian van Cerulean Studios). Hierdoor krijgen AIM-gebruikers de kans om meerdere gebruikersaccounts vanuit dezelfde cliënt te beheren.

Deze nieuwe functie wordt vooral gebruikt om de Love.com strategie van AOL aan de man te brengen. Deze strategie is gericht op de opboeuw van een online dating service voor het enorme publiek van AIM. Hierdoor kunnen gebruikers van Love.com voor een-op-een gesprekken een gelinkte schermnaam gebruken, zonder dat zij hun primair AIM gebruikersnaam hoeven te onthullen. Omdat Lovo.com zo sterk met AIM is geïntegreerd kan het gebruik maken van de unieke voordelen van IM-communicatie. Op de site van Love.com kunnen leden door profielen bladeren, anderen zoeken die online zijn en beschikbaar voor IM, en direct met hen te converseren. Omdat veel gebruikers van IM hun verbindingen urenlang open laten staan wanneer zij met internet verbonden zijn, hebben liefdeszoekers potentieel veel grotere kansen om andere leden te ontmoeten dan bij andere diensten. Op gewone datingsites moeten gebruikers periodiek een website bezoeken om andere online leden te zoeken of via e-mail met hen te communiceren. In de evolutie van de online dating services is het gebruik van IM een natuurlijke stap. Het plaatsen van een profiel op Love.com is gratis, maar de gebruikers moeten betalende leden zijn om berichten met anderen te kunnen uitwisselen. In 2004 wordt de datingdienst geïntegreerd met draadloze AIM initiatieven. Hierdoor kunnen tortelduifjes ook met elkaar kunnen communiceren wanneer zij niet aan de pc zitten.

Index


Yahoo!
Yahoo! Messenger Met de Yahoo! Messenger kunnen gebruikers berichten van hun pc’s naar een mobiele telefoon te sturen en omgekeerd. Via hun mobiele telefoons kunnen gebruikers berichten van al hun vrienden (binnnen het Yahoo! domein) ontvangen en beantwoorden. Met Super Webcam kunnen deelnemers met een breedbandverbinding elkaar zien tijdens de conversatie. De Super Webcam werkt uiteraard alleen met een gelijktijdig connectie. Volgens Yahoo! maakten in 2003 meer dan 30 miljoen mensen gebruik maken van de consumentenversie van de Messenger. Een meerderheid daarvan gebruikt de Messenger voor werkgerelateerde doeleinden.

Index Organisatie-interne IM

Bedrijfsintern IM: zakelijk gebruik
Ontwikkelaars van IM-software brengen voor zakelijk gebruik speciale applicaties op de markt. Deze IM software is toegesneden voor gebruik in ondernemingen en instellingen. Zij ondersteunt zowel de interne als externe communicatie van de organisatie. Bedrijfsinterne IM systemen vormen een van de grootste markten voor IM software (in tegenstelling tot IM diensten).

Werknemers kunnen beter met elkaar samenwerken wanneer zij toegang hebben tot een verscheidenheid van samenwerkingsinstrumenten die flexibel genoeg zijn om tegemoet te komen aan de diverse en wisselende communicatieve behoeften.

Vanuit deze optiek bestaat de meerwaarde van organisationele berichtensystemen vooral hierin:

Aanschaf van IM als strategische beslissing
Instant messaging zal de komende jaren waarschijnlijk de grootste groeisector worden. De IM-producten voor de zakelijke markt ontwikkelen zich in snel tempo en overtroeven elkaar in functionaliteiten, betrouwbaarheid en integratie met andere communicatiesystemen. IM is een steunpilaar geworden van bedrijfsinterne communicatie en samenwerking. Bedrijven denken steeds strategischer na over hoe oudere technologie, zoals e-mail, vernieuwd kan worden om tegemoet te komen aan nieuwe behoeften en nieuwe producten, zoals instant messaging en unified messaging. De sterkste impuls op de arbeidsproductiviteit van kenniswerkers en dienstverleners gaat uit van voorzieningen voor synchrone communicatie.
De voordelen van bedrijfs-interne berichtensystemen liggen voor de hand. Werknemers kunnen direct informatie uitwisselen met hun collega’s. Omdat zij direct (in ‘real-time’) met elkaar communiceren krijgen zij hun antwoorden sneller. Projecten maken sneller vorderingen en beslissingen worden sneller genomen — er wordt in minder tijd meer werk verricht. Terwijl de werknemers productiever worden, dalen de telefoon- en netwerkkosten. Het belangrijkste effect is echter dat informatie en ideeën op brede schaal en efficiënt worden gedeeld. Voor het verlichte, webwijze deel der ondernemers/managers is dit het belangrijkste innovatiepotentieel: bedrijfs-interne IM draagt bij aan versnelling van probleemdetectie, probleemanalyse, besluitvorming en doelbereiking.

Steeds meer werknemers maakten al gebruik van IM om hun werk te doen. Nu adopteren ook steeds meer ondernemers IM als een cruciale aanvulling op het interne en externe communicatiepotentieel van de organisatie. Bedrijven hebben behoefte aan een geïntegreerde voorziening waardoor werknemers niet alleen direct met elkaar kunnen converseren, maar ook met hun klanten, toeleveranciers en andere contacten.

Voor zakelijk gebruik zijn een diverse IM-producten beschikbaar:

  1. Microsoft: Live Communications Server (sept. 2003)
    Voor zakelijk gebruik heeft Microsoft de Live Communications Server op de markt gebracht (die eerst bekend was als Greenwich en later als Real-Time Communications Server - RTC). De IM software is toegesneden voor gebruik in ondernemingen en instellingen. Live Communication Server is een gateway voor alle bedrijfsinterne communicatie en is een krachtige aanvulling op Microsoft’s Exchange e-mail server. Gebruikers van Outlook kunnen op e-mail reageren via instant messaging (wanneer beide zijn uitgerust met Live Communications Server).

  2. Yahoo!: Business Messenger
    Ook Yahoo heeft een bedrijfsversie van IM ontwikkeld om de interne en externe communicatie van de onderneming te ondersteunen. Yahoo biedt gehoste oplossingen waarvoor geen kostbare hardware nodig is en ook geen software op het bedrijfsnetwerk geïnstalleerd hoeft te worden.

    Met de Business Messenger kunnen werknemers direct zien wie er online is om informatie en ideëen uit te wisselen en samen te werken aan projecten. Business-class IM biedt voor alle organisatieleden een uniforme IM oplossing. Daarbij worden de beste eigenschappen van de vrije, publieke IM gecombineerd met business-class eigenschappen zoals verhoogde veiligheid en administratieve controle. Gecentraliseerde administratieve controle komt tot stand doordat de IT-afdeling van het bedrijf de toegang van gebruikers controleert, evenals de naamruimte en functies van het IM-programma. Veiligheid wordt bereikt door de tekstberichten en bestandsuitwisselingen te versleutelen. Bovendien worden werknemers geauthenticeerd in de personeelsgids van de onderneming.

    De Yahoo! Business Messenger is een gehoste dienst die naar eigen zeggen 10 keer zo weinig kost als een interne IM oplossing. Het is zelfs 50 tot 60 procent minder dan op software gebaseerde berichtendiensten.

    Yahoo! sloot in 2003 een deal met WebEx om haar webconferenties te integreren in het IM bedrijfsproduct. Gebruikers van de nieuwe versie van Yahoo! Business Messenger kunnen vanuit hun Yahoo! IM client snel een WebEx conferentie initiëren.
    In de business-class IM van Yahoo! zijn voorzieningen voor webconferentie, virusprotectie en spamcontrole ingebouwd. Alle berichten kunnen worden gearchiveerd waardoor ondernemingen een gedocumenteerd overzicht krijgen van alle communicaties.

  3. IBM-Lotus
    Onder zakelijke gebruikers heeft IBM met haar Lotus SameTime product het grootste marktaandeel (meer dan 9 miljoen gebruikers in december 2003). IBM biedt zowel vergaderproducten voor het web als voor bedrijfsnetwerken. Ook zij werkt aan de integratie van IM met diverse andere productlijnen, inclusief webvergaderen. Sinds kort is Lotus SameTime herdoopt tot Lotus Instant Messaging and Web Conferencing.

  4. Oracle
    Oracle is eveneens bezig om IM in haar Oracle Collaboration Suite in te bouwen. Zij wil net als Microsoft en IBM de IM-functie integreren in de hele suite van communicatiediensten. In het centrum daarvan staat de Oracle database, die de ‘back-end’ vormt voor het verwerken van webconferentie, e-mail, en IM communicatie.

Veel bedrijven en instellingen hebben zwaar geïnvesteerd in hun interne communicatiesystemen. Zij vertrouwen op gevestigde spelers zoals Cisco Systems, Avaya, Alcatel en Norel Networks om hun communicatiesystemen te beheren. Daarom stappen zij niet zo makkelijk over op IM-producten van andere spelers. Nadat de ‘grote drie’ (MSN, AOL, Yahoo!) krachtige en betrouwbare bedrijfsversies van hun IM-diensten op de markt brachten, nam de belangstelling uit het bedrijfsleven sterk toe.

Veel bedrijven hebben IM geïmplementeerd als een intern gericht en onderhouden systeem voor synchrone uitwisseling van berichten. Problemen onstaan wanneer een onderneming besluit om een intern IM-systeem te verbinden met een of meer van de publieke IM-netwerken. Anders dan bij e-mail of het web bestaan er nog geen standaarden voor het aan elkaar verbinden van afzonderlijke IM-systemen. Bedrijven die hun IM-systeem interconnectief willen maken, zullen daarom moeten overwegen welke rol publieke IM-netwerken zouden moeten spelen in de ontwikkeling van hun IM-plan.

Index


IM in de financiële wereld
De sector van de financiële diensten is een pionier in het gebruik van IM als een intern en extern communicatiemedium. Het zijn niet alleen ‘early adopters’, maar zij beuken ook op de tekortkomingen van IM op het gebied van veiligheid. Een van de voorhoedes daarvan is de Financial Services Instant Messaging Association (FIMA) die in 2002 werd opgericht in New York. De aanleiding voor het ontstaan van deze vereniging was de verontrusting over investeringen in een systeem dat niet met andere IM-systemen (en andere systemen) kon communiceren (‘interoperation’). De vereniging stelt eisen aan de archivering van elektronische communicaties en propageert standaarden die interoperabiliteit bevorderen. Het gebrek aan interoperabiliteit beperkt het gebruik/nut van hun technologie in de financiële diensten.

IM wordt veel gebruikt binnen de gemeenschap van financiële diensten, vooral bij grote banken, broker-dealers etc. De meeste maken gebruik van een IM systeem, en vaak meer dan een. Voor deze organisaties is het erg belangrijk dat personeelsleden zowel intern als extern in real time met elkaar kunnen communiceren. Omdat veel IM systemen onverenigbaar zijn en geen informatie kunnen uitwissleen, ontstaat er een aantal van gescheiden, disparate gemeenschappen die onderling geen berichten kunnen uitwisselen (‘balkanisering’).

De financiële wereld streeft ernaar dat de functionaliteiten die zij willen, ook daadwerkelijk worden ingebouwd in de software van IM-constructeurs. Daarbij gaat het met name of veiligheid, encryptie, authenticatie, logging en archivering van berichten. [bron].

Index


IM in campusnetwerken
IM is traditioneel niet geïntegreerd in universitaire of campusnetwerken. De publieke IM-diensten van AOL, MSN en Yahoo zijn echter enorm populair bij medewerkers en met name studenten. IM is een steeds populairder alternatief voor korte e-mails.

De Integrated Infrastructure for Instant Messaging (I2IM) is een nieuwe Internet2 Middleware werkgroep die in het leven is geroepen om de relatie tussen Instant Messagng en campus middleware infrastructuur te onderzoeken. In de werkgroep wordt met name gekeken naar het Jabber-platform vanwege het open karakter en de relatief eenvoudige integratie met bestaande diensten. SURFnet gebruikt het Jabber-framework onder andere als basis waarop de LLuna client voor Instant Messaging en presence rondom webpagina’s is ontwikkeld.

LLuna is een nieuwe manier van communicatie. Het is intelligent chatprogramma dat nog veel meer kan. Met LLuna creëer je een eigen identiteit op het web. Je bent zichtbaar op alle websites die je bezoekt en je kunt direct berichten uitwisselen met medegebruikers. LLuna is een programma van SURF dat presence en instant messaging combineert. Presence houdt in dat je kunt zien waarop het internet iemand zich bevindt. Presence technologie laat IM-gebruikers weten of een contact online is of verhuisd naar andere platforms zoals draadloze apparaten.

Index Integratie IM met Blogging

Dat media steeds meer convergeren is inmiddels een gemeenplaats geworden. Nieuwe internettechnologieën hebben daaraan in niet onbelangrijke mate aan bijgedragen. Deze convergentie beperkt zich echter niet tot de combinatie van oude en nieuwe media, maar voltrekt zich ook binnen het internet zelf. Enerzijds ontstaan er telkens nieuwe vormen van synchrone en asynschrone online communicatie. Anderzijds ontstaan er steeds omvangrijker pakketten van programma’s waarmee deze diversiteit van communicatievormen vanuit een gebruikersperspectief worden geïntegreerd.

Instant messaging en weblogs worden steeds vaker in een adem genoemd. Het zijn niet alleen nerds of jongeren die gebruik maken van deze communicatiemogelijkheden op het internet. Blogging en IM hebben de aandacht getrokken van ondernemingen en overheidsinstellingen.

De blogging gigant Pyra Labs begon de API al in 2001 aan haar Blogger dienst aan te bieden. Zij zette de trend voor andere ontwikkelaars om hun eigen interfaces te maken voor het systeem dat gebruikt maakt van diverse applicaties, inclusief IM interactieve agents of bots. Een van de best bekende werd gemaakt door Philip Fibiger met zijn BloggerBot. Gebruikers kunnen op eenvoudige wijze IM-en naar BloggerBot wanneer zij hun Blogger blog willen updaten. De nieuwe berichten worden bijna direct geplaatst.

Een andere belangrijke blogging macht die zich inwerkt in de IM ruimte is UserLand Software. Dat zijn producenten van Radio and Manila content management tools. Zij maakt de publieke beta bekend van haar tcp.im instant messaging client en server framework voor zijn Frontier applicatieserver. Gebruikers kunnen hun Radio blog of Manilla site via IM posten. Het is ook mogelijk om lezers via IM te attenderen op updates van weblogs.

AOL
Ook AOL zoekt naar mogelijkheden om het IM bereik te verbreden. Zij probeert haar AIM netwerk te verbinden met ICQ, het IM netwerk dat vooral in Europa populair is [bron]. Op die manier probeert AOL haar dominantie in de publieke IM te handhaven met een groot, coherent netwerk van gebruikers die allemaal uitwisselbare software gebruiken.
America Online lanceerde begin 2004 haar eigen blog initiatief. Zij biedt instrumenten aan waarmee gebruikers templates gebruiken om hun eigen weblogs op te zetten en te onderhouden (zij worden ‘AOL Journals’ genoemd). Gebruikers kunnen naar hun blog posten door het versturen van een IM naar de ‘AOL Journals’ bot, of door het versturen van een draadloos bericht naar het systeem (via SMS). Uiteraard kunnen blogs ook worden geactualiseerd via een online formulier waar men tekst in kan plaatsen.

Het idee achter al deze innovaties is dat miljoenen internetgebruikers een blog kunnen maken en onderzouden zonder enige programmering of aanvullende software. Gezien de populariteit van IM stimuleert het mensen om zelf te gaan bloggen. Veel mensen hebben een vriend die blogt, maar niet weet hoe ze het zelf moeten doen.

Ook nieuwe spelers dienen zich aan. MindSay biedt alle instrumenten die nodig zijn voor het lanceren en onderhouden van hun weblog. Blog-bezitters hoeven alleen via IM te posten naar een bot op AOL Instant Messenger of Yahoo! Messenger, die op hun beurt direct naar hun site publiceren. De aantrekkingskracht voor gebruikers is het gebruiksgemak. Mindsay wil op termijn geld vragen voor domein hosting.

Tipic brengt een op Jabber gebaseerde bedrijfsIM op de markt (Jabber is een Extensible Messaging and Presence Protocol, of XMPP; Jabber is een open-source protocol).

Index IM in het leven van teenagers

IM is door teenagers snel en op brede schaal geadopteerd. De 12 tot 17 jarigen gebruiken IM voor interpersoonlijke communicatie en voor bijna alle andere dingen in het dagelijkse leven. Internetcommunicatie, en met name IM is een essentieel onderdeel geworden van hun sociale leven.

IM speelt een sleutelrol in leven van teenagers. “Het online praten met maatjes is voor jongeren de manier geworden om in het informatietijdperk te ‘hangen’ (hang out) en verveling te bestrijden” [Fox e.a. 2001]. Het gebruik van het internet door teenagers speelt in belangrijke rol in hun relaties met hun vrienden, hun families en hun scholen. Face-to-face interactie en sommige telefoongesprekken zijn gedeeltelijk vervangen met email en IM-communicatie.

Virtueel jezelf zijn
Bijna de helft van de online teenagers gelooft dat het internet hun relaties met vrienden heeft verbeterd [bron: Fox 2001]. Regelmatige gebruikers van het internet zijn het meest enthousiast over de vriendschapsverhogende kwaliteit van het internet. Het gemak van de communicatie via internet kan weliswaar helpen om in contact te blijven met een grotere groep mensen, maar is misschien niet het beste medium om diepere relaties aan te gaan of te onderhouden. Het is gemakkelijker om online contact te maken met nieuwe mensen dan om vrienden te maken. Er is dus een verschil tussen het af en toe nieuwe mensen ontmoeten via chatrooms of IM en het ontwikkelen van een betekenisvolle vriendschap.
    Veel teenagers zeggen dat het internet hen bevrijd heeft om meer ‘zichzelf’ te zijn. Hierdoor is het gemakkelijker om online vrienden te maken dan face-to-face. De reden is simpel: online relaties beginnen met beoordelingen van persoonlijkheid en intellect, en niet zozeer de aantrekkelijkheid en ‘stijl’ van de nieuwe bekende.
    Teenagers met sterke sociale bindingen zijn geneigd om e-mail en IM te beschouwen als een manier om reeds bestaande verbindingen te versterken, terwijl teenagers met kleinere of minder ontwikkelde sociale netwerken naar het internet gaan om nieuwe associaties en sociale bindingen aan te gaan om het gebrek dat zij daaraan offline hebben te compenseren [Gross e.a. 2001]. Het internet is vooral goed voor verlegen mensen.
    Veel teenagers -vooral jongens- hebben meer dan een email adres of schermnaam en de meeste gebruiken deze om verschillende delen van hun online leven te compartementaliseren, zodat zij kunnen experimenteren met verschillende identiteiten. Daarbij is meestal één geheim adres dat gebruikt wordt wanneer zij niet willen dat hun vrienden weten dat zij online zijn. Het gebruik van meerdere schermnamen en email adressen is een manier om de communicatie en informatie die op hen afkomt te beheren.
    Internet biedt teenagers de mogelijkheid om te ontdekken wie zij zijn, wie zij zouden willen worden en hoe zij zichzelf presenteren aan de wereld in een tamelijk veilige virtuele omgeving.
Jongeren vinden dat het gebruik van internet hun relaties met hun vrienden verbetert en hen helpt nieuwe vrienden te maken. Relaties die vroeger snel vervaagden worden nu gevoed door het gemak en de snelheid van IM- en email-berichten. Online worden romantische relaties aangeknoopt en beëndigd. Ingewikkelde conversaties met vrienden worden nu gemedieerd door de emotionele afstand die het internet schept. Intieme conversaties lijken soms makkelijker op internet dan in face-to-face ontmoetingen. Volgens teenagers helpt hen dat, vooral in situaties die anders ongemakkelijk zijn of waarin zij te verlegen zijn om te spreken. Daar staat tegenover dat relaties met vrienden en romantische partners soms worden geschaad of kapot lopen vanwege misverstanden die ontstaan door de stemloze aspecten van internetcommunicatie [Grinter/Palen 2002].

Veel teenagers zijn online benaderd door vreemden en soms wordt daarop gereageerd. Ongeveer de helft van de teenagers heeft wel eens gechat, ge-emailed of ge-IM-ed met mensen die zij nooit face-to-face hebben ontmoet. Opvallend is dat jongens en oudere jeugd vaker communiceren met een vreemde dan meisjes en jongere teenagers. Veel ouders maken zich daarover ongerust. Maar de jongeren zelf maken zich weinig zorgen over online contacten met vreemden.

Het belangrijkste voordeel van IM is dat men in contact kan blijven met mensen die niet in de buurt wonen. De meeste teenagers gebruiken IM om in contact te blijven met vrienden en familieleden die buiten hun gemeenschappen wonen.

IM biedt grotere vrijheid om argumenten zorgvuldig te overwegen en om onaangename berichten subtiel te verwoorden. Maar het ontbreken van visuele en auditieve signalen kan tot misverstanden leiden. In de analyse van de beperkingen van tekstueel chatten komt dit ‘dramaturgisch gebrek’ uitvoerig aan de orde en wordt tevens ingegaan op de creatieve manieren waarop dit gebrek door chatters zelf wordt gecompenseerd.

Internet introduceert een nieuwe dynamiek in het gezinsleven. Het zijn vaak teenagers die het initiatief nemen om een internetaansluiting in huis te krijgen. De teenagers winnen hiermee aan zelfrespect en demonstreren hun competenties aan hun ouders. De meeste ouders zijn het erover eens dat hun kinderen meer over het internet weten dan zijzelf. Maar zij ervaren net als hun kinderen dat internetgebruik ten koste gaat van de tijd die zij met hun familie doorbrengen.

Ouderen en teenagers zijn het erover eens dat internet de jongeren helpt op school. Zij gebruiken internet voor het schrijven van werkstukken en voor de onderlinge communicatie over problemen bij het gezamenlijk werken aan opdrachten. Zij gebruiken internet niet alleen om uit te vinden wat ‘cool’ of ‘trendy’ is in mode of muziek, maar ook om informatie te krijgen over kwesties waarover zij moeilijk met anderen kunnen praten.

Index Risico’s van IM

Interoperabiliteit van im-programma’s
Instant messaging is een vorm van directe communicatie waarbij de individuele gebruiker zelf bepaald met wie gecommuniceerd wordt. De kracht van IM-systemen is dat zij zeer diverse mogelijkheden beiden om selectief en toch wereldwijd direct met mensen te communiceren waarmee men op dat moment wil communiceren. De problemen van IM spitsen zich toe op interoperabiliteit en veiligheid. AOL gebruikers kunnen niet praten met MSN, en MSN gebruikers kunnen niet met Yahoo! gebruikers praten. Mensen die IM willen gebruiken om met elkaar te praten, moeten gebruik maken van dezelfde diensten.

Trillian is software die meerdere IM clients integreert in een gezamenlijke interface. Zowel Yahoo! als Microsoft proberen om ‘third party’ software uit te sluiten van toegang tot hun eigen IM applicaties. Op 15 oktober 2003 verloren de gebruikers van Trillian toegang tot de Microsoft IM client. Bij Yahoo! werden zij al per 24 september uitgesloten.

Critici noemden dit misbruik van monopoliemacht. Waarom zou men anders de interoperabiliteit tussen IM clients beperken? Microsoft en Yahoo! verdedigen hun beleid met het argument dat de beschikbaarheid van netwerken voor gebruikers van andere client programma’s tot overbelasting van hun netwerken heeft geleid. Bovendien worden de IM protocollen door spammers gebruikt om hun eigen gebruikers lastig te vallen.

Het duurde overigens niet lang voordat Cerulean Studios, de makers van de populaire Trillian client een manier vonden om toch weer in te pluggen op de IM’s van Yahoo! en MSN. Voor slimme internetters die iets verder kijken dan de standaard tools biedt Trillian een oplossing die installatie van de ‘bluffware’ of ‘bloatware’ van Microsoft of AOL overbodig maakt.

Er zijn meer positieve ontwikkeling in de richting van uitwisselbaarheid van berichten tussen verschillende systemen. Medio 2003 kondigden Microsoft en AOL Time Warner aan dat zij gaan samenwerken op het IM-gebied.

Toch zal het nog wel even duren voor het direct uitwisselen van berichten met andere mensen even gemakkelijk is als het plegen van een telefoontje of het verzenden van e-mail. Interoperabiliteit is nog ver weg omdat er geen gemeenschappelijk protocol is voor IM. Binnen de Engineering Task Force (IETF) zijn twee groepen bezig om interoperabiliteit naderbij te brengen door het definiënren van een gemeenschappelijk protocol voor IM: de XMPP Working Group en de SIMPLE Working Group. Beide technologieën worden uitvoerig besproken in The Instant Messaging Race.

Door het gebruik van open standaarden en het toestaan van elke berichtendienst met de eigen leden zal de gebruiker minder kijken naar de site van zijn netwerk, maar naar de functionaliteit van het type diensten dat wordt aangeboden. Zolang dat niet het geval is blijft de IM-markt gebalkaniseerd tussen onverenigbare protocollen die hun verkopers beschouwen als hun door eigendomsrecht beschermde kroonjuwelen. Het kan nog jaren duren voor er een universele infrastructuur voor IM is ontwikkeld die vergelijkbaar is met op open standaarden gebaseerde e-mail omgeving van het internet.

Index


Veiligheid
De meeste internetgebruikers hebben gevoelige persoonlijke informatie zoals kredietkaart-nummers en bankrekeningnummers op hun pc’s staan. Elke onbeschermde pc is een aantrekkelijk doel voor hackers en online roofdieren. De snelle groei van IM voor zowel persoonlijk als zakelijk gebruik heeft ook voor extra veiligheidsrisico’s gezorgd. Omdat IM een permanente en directe verbinding met de buitenwereld met zich meebrengt kan het door hackers en crackers worden geëxploiteerd om toegang tot een pc te krijgen. Een met een virus geïnfecteerde bijlage bij een IM bericht kan zich snel door een heel netwerk verspreiden.

IM is een van de belangrijkste veiligheidsrisico’s geworden. IM protocollen en toepassingen zijn inherend kwetsbaar voor hacking en craking. Specialisten noemen het ‘a cocktail for disaster’.

IM heeft ook te kampen met veiligheid. Bij veel gratis IM diensten wordt de informatie niet versleuteld. Omdat er attachments via IM verstuurd kunnen worden dreigt ook het gevaar van virussen.

In augustus 2003 neemt Microsoft dramatische stappen om ervoor te zorgen dat haar publieke instant messaging clients geen instrument worden in handen van kwaadaardige hackers. De gebruikers van de MSN Messenger en Windows Messenger wordt sterk aangeraden te upgraden naar de laatste versies van de software. Wie geen gebruik maakt van de update wordt uitgesloten van het gebruik van de MSN Messenger of de Windows Messenger Service.

De nieuwste versies van de IM clients zijn een aantal veiligheidsrisico’s en kwetsbaarheden van eerdere versies van de Messenger client verholpen.

Met programma’s als IMsecure kunnen virussen spam worden bestreden voor de meest populaire berichtendiensten van AOL, MSN en Yahoo! [bron]. Met IMsecure kunnen berichten worden versleuteld. Het beschermt gebruikers tegen het ongewenst verzenden van informatie die zij vertrouwelijk willen houden. “We keep hackers out of business.”

Index Informatiebronnen

  1. Netwerken, groepen en sociale interactie (SocioSite)
    Een geannoteerd overzicht van digitale informatiebronnen over netwerken, groepsvorming en sociale interactie.

  2. Cyberspace and Web Sociology (SocioSite)
    Een uitgebreid overzicht van digitale informatiebronnen over sociologie van het internet.

  3. Adamic, Lada A. /Adara, Eyton [2003]
    Friends and neighbors on the Web.
    In: Social Networks, 25(1): 211-30.

  4. Alvestrand, Herald [2002]
    Instant Messaging and Presence on the Internet

  5. Bader, Veit / Benschop, Albert [1988]
    Ongelijk-heden — Pro-theorie van sociale ongelijkheid en collectief handelen.
    Groningen: Wolters-Noordhoff.

  6. Baron, N.S. [2004]
    See You Online: gender issues in college students’ use of instant messaging.
    In: Journal of Language and Social Psychology, 23(4): 397-423.

  7. Boissevain, Jeremy [1974]
    Friends of Friends: Networks, Manipulators and Coalitions. Oxford.

  8. Chayko, Mary [2002]
    Connecting: How We Form Social Bonds and Communities in the Internet.
    Albany, NY: State University of New York Press.

  9. Cohill, A.M. [1997]
    Community Networks.
    London: Artech House Boston.

  10. Fox, Susannah / Horrigan, John / Carter, Cornelia [2001]
    Teenage Life Online: The Rise of the Instant Message Generation and the Internet’s Impact on Frienshipps and Family Relations
    Pew Internet and American Life Project. June 20, 2001.

  11. Garton, Laura / Haythornthwaite / Wellman, Barry [1997]
    Studying Online Social Networks

  12. Grinter, Rebecca E. / Palen, Leysia [2002]
    Instant Messaging in Teen Life
    In: Proceedings from Conference on Computer Supported Cooperative Work 2002. New York: ACM Publishers.

  13. Gross, Elisheva / Juvonen, Jaana / Gable, Shelly L. [2001]
    Internet use and well-being in adolescence.
    UCLA

  14. Herbsleb, J.D. e.a [2002]
    Introducing Instant Messaging and Chat in the Workplace
    ACM, CHI 2002, Minneapolis, MN. pp 171-178.

  15. IMPP Information Homepage
    Steungroep voor het IETF Instant Messaging Presence Protocol

  16. Instant Messaging Planet

  17. International Network for Social Network Analysis (INSNA)
    Zeer veel goede informatie over netwerkanalyse, met o.a. een uitgebreide bibliografie en informatie over netwerk software.

  18. Internet Relay Chat

  19. Jabber
    Een open XML protocol voor de synchrone uitwisseling van berichten en aanwezigheid tussen knooppunten van het internet.

  20. Jabber [2003]
    The Instant Messaging Race -Comparing XMPP/Jabber and SIP/SIMPLE.

  21. Lewis, C. / Fabos, B. [2005]
    Instant messaging, literacies, and social identities.
    In: Reading Research Quarterly, 40(4): 470-501.

  22. McLaughlin, M.L. [1984]
    Conversation: How Talk is Organized.
    Beverly Hills: Sage Publications.

  23. Mess With MSN Messenger

  24. Nardi, B. A. / Whittaker, S. / Bradner, E. [2000]
    Interaction and Outeraction: Instant messaging in action
    In: Proceedings of the ACM Conference on Computer-Supported Cooperative Work. New York, ACM Press, pp. 79-88.
    Een etnografische studie naar IM in de werkplaats en de gevolgen voor de mediatheorie. De auteurs laten zien dat IM een grote diversiteit van informele communicatietaken ondersteunt. IM ondersteunt flexibele, expressieve communicatie. ‘Outeraction’ verwijst naar communicatieve processen die mensen gebruiken om zich met elkaar te verbinden en communicatie te beheren.

  25. Paolillo, John [1999]
    The Virtual Speech Community. Social Network and Language Variation on IRC
    Journal of Computer-Mediated Communicatin 4(4).

  26. Pedersen. P.E. [2002]
    The adoption of text messaging services among Norwegian teens: development and test of an extended adoption model
    SNF-report no. 23/02. Foundation for Research in Economics and Business Administration, Bergen Bergen, Norway.

  27. Quan-Haase, A. [2009]
    Text-based conversations over instant messaging: linguistic changes and young people’s sociability.
    In: Rowe/Wyss 2009: 33-54.

  28. Quan-Haase, A. /Cothrel, J. / Wellman, B. [2005]
    Instant messaging as social mediation: a case study of a high-tech-firm.
    In: JCMC, 10(4).

  29. Reid, E. [1996]
    Communication and Community on Internet Relay Chat: Constructing Communities.
    In: Ludlow, Peter (ed.) [1999] High Noon on the Electronic Frontier: Conceptual Issues in Cyberspace.
    MIT Press.

  30. Rheingold, Howard [1991]
    Virtual Reality.
    New York: Summit Books.

  31. Rowe, C. / Wyss, E.L. (eds.) [2009]
    Language and New Media: Linguistic, Cultural and Technological Evolutions. New Jersey: Hampton Press.

  32. Saunders, Christopher [2003]
    AOL Weds IM, Dating in Love.com
    In: Instant Messaging Planet.

  33. Sacks, H. / Schegloff, E. / Jefferson, G. [1974]
    A simplest systematics for the organization of turn-taking for conversation.
    In: Language 50(4).

  34. Schiano, D.J. / Chen, C.P. / Ginsberg, J. / Gretarsdottir, U. / Huddleston, M. / Isaacs, E. [2002]
    Teen Use of Messaging Media.
    In: Proceedings of AMC Conference on Human Factors in Computing Systems CHI ’02 (Minneapolis, MN, 2002), New York, NY: ACM Press.

  35. Vliet, W. van, & Burgers, J. [1987]
    Communities in Transition: From the Industrial to the Postindustrial Era.
    In I. Altman & A. Wandersman (eds.), In Neighborhood and Community Environments. New York: Plenum Press.

Index


Home Onderwerpen Zoek Over ons Doneer Contact

20 September, 2013
Eerst gepubliceerd: December, 2003