Home Onderwerpen Zoek Over ons Doneer Contact

Jihadistische Verwildering   Switch to English Version

—Ik heb die film allang gezien—

dr. Albert Benschop
Universiteit van Amsterdam

De film van Geert Wilders
Rumoer over Fitna
Buitenlandse protesten
Islamitische halvering van mensenrechten?
Binnenlandse beroeringen
Omslag in de Oemmah.nl
Première: zucht van verlichting en verveling
Protest van over de grenzen
Nomadische gedachten

Informatiebronnen
Verwante teksten
rode_knop CyberJihad Internationaal: Waarom terroristen van internet houden
rode_knop Jihad in Nederland: Kroniek van een aangekondigde politieke moord
rode_knop Cyberterrorisme: Dodelijk geweld van het toetsenbord
rode_knop Oorlog in Cyberspace: Zwaarden van Zwakkeren
rode_knop Politiek op het internet
rode_knop Regulatie en zelfregulatie van internet

De film van Geert Wilders

Er waren terroristische aanslagen op de Amerikaanse Twin Towers, metrobommen in Madrid en Londen, en een gruwelijke moord op Theo van Gogh. En daarbij vielen doden, net zoals bij al die andere aanslagen de gepleegd werden door jihadisten, door islamitisch geïnspireerde terroristen. Wat deze gewelddaden voor velen extra schokkend maakte, was dat ze niet werden gepleegd door moslimstrijders uit verre landen, maar door – op het oog – geïntegreerde en vaak goed opgeleide jonge westerse moslims en bekeerlingen. De publicatie van Deense spotprenten waarin die jihadisten op de hak werden genomen, leidde tot een wereldomvattend rumoer - waarbij eveneens doden vielen. Nu blijkt dat zelfs een nog niet vertoonde film tot een heftige vaderlandse en internationale beroering kan leiden. Venijnige ruzie, hatelijkheden en bedreigingen om een film die niemand kende. Hoe kon dat gebeuren?

Klik om te vergroten.
Of Wilders tegen een grapje kan?
De film van Geert Wilders heet Fitna, wat de beproeving of het kwaad betekent. Oorspronkelijk betekende het begrip letterlijk het in het vuur verhitten van goud en zilver om dat op echtheid te toetsen. Maar in de Koran wordt het woord gebruikt om het gevaar aan te duiden dat moslims terugkeren naar het veelgodendom of het heidendom. Iemand die fitna zaait is in de ogen van moslims een groter kwaad dan een moordenaar. Het kwaad lijkt al voltrokken te zijn nog voordat Wilders het in zijn filmpje aan de orde stelde.

In binnen- en buitenland struikelden moslims over elkaars pennen om de film van Wilders te veroordelen. Een hele schare kritische recensenten gaven oordelen over iets dat hen nog nooit onder ogen was gekomen. Als hun verontwaardiging en dreigingen niet zo serieus waren, zou men er hartelijk om kunnen lachen. Maar misschien moeten we achteraf constateren dat we het filmpje van Wilders allang hebben gezien. Fitna is een compilatie van beeldmateriaal dat we via internet al veel eerder hebben gezien: video’s van tot de tanden gewapende terroristen die in naam van Allah weerloze burgers afslachten.

Ook de constructie en stootrichting van de film laat zich raden, omdat het zo’n oud en helaas effectief recept is. Stap 1: Reduceer de islam als godsdienst tot de haatdragende politieke ideologie van de jihadisten, die onder verwijzing naar de Koran terroristische aanslagen plegen. Stap 2: Generaliseer dit jihadistische beeld van ‘de ware islam’ vervolgens zodanig dat dé Koran als een louter haatzaaiend en tot geweld aanzettend boek verschijnt. Stap 3: Concludeer vervolgens dat de dreigende ‘islamisering’ van de samenleving bestreden moet worden door o.a. het verbieden van de Koran (ook in de moskee en thuis) en het stopzetten van de moskeebouw. Met zo’n gespierde veralgemening worden álle moslims over een jihadistische kam geschoren. In elke moslim schuilt het gif van Mohammed Bouyeri.

Het dogma van Wilders luidt: “De islam is een politieke ideologie die streeft naar wereldheerschappij en die het Westen bedreigt. ... De islamitische ideologie heeft als hoogste goed het kapot maken wat ons het meest dierbaar is: onze vrijheid. ... Fitna is de laatste waarschuwing voor het Westen” [Wilders, in Volkskrant 22.3.08]. Hij vindt het zelfs “levensgevaarlijk” om over de islam als een godsdienst te praten. Wilders zegt dat hij het niet gemunt heeft op de moslims, maar op de islam. Wie daarvan de (hysterische) logica niet begrijpt, kan het proberen met Bert Wagendorps ironische samenvatting van het standpunt van Wilders: “Ik haat Ajax, maar ik heb niks tegen Ajacieden, voetbal is geen sport en Zomerhitte is de laatste waarschuwing voordat alle gletsjers smelten” [Volkskrant 25.3.08].

Men kan met goede argumenten de standpunten van islamitisch geïnspireerde extremisten bestrijden. Maar voor Geert Wilders lijkt dit slechts een middel te zijn om iets heel anders te bereiken: het zaaien van angst voor en cultiveren van haat tegen een bepaalde religie (en haar gelovigen). Wilders wil ons doen geloven dat elke moslim in wezen gewelddadig en gevaarlijk is. Een overweldigende meerderheid van de moslims in Nederland streeft naar dezelfde basiswaarden als alle andere burgers: leven in vrede, vrijheid en welvaart.

Pure propaganda zonder enige nieuwswaarde
De NCTV probeerde in het voorjaar van 2008 de veiligheidsrisico’s en effecten in te schatten van Fitna en probeerde daarom de inhoud van de film te achterhalen. Zij wilde vooral weten of er in de film een koran verbrand zou worden. Wilders weigerde om informatie over de film te geven.

In het voorjaar van 2008 vertelde Wilders aan zijn beveiligers dat hij naar de publieke omroep in Kopenhagen zou gaan. Wilders wilde daar Fitna laten zien, in de hoop dat deze omroep hem wilde uitzenden. De NCTV nam daarom contact op met haar Deense zusterorganisatie (PET) met de vraag of zij tijdens de voorvertoning de hand kon leggen op de film. Twee weken voor Wilders zijn film online zette achterhaalde de Deense geheime dienst in een undercoveroperatie de inhoud van de film.

    “De Deense geheime dienst wist een medewerker van de publieke omroep over te halen als mol te fungeren. Deze persoon moest achterhalen of in de omstreden film een koran verbrand zou worden en is na afloop gedebriefd door de PET” [Volkskrant, 3.12.16].
Na de voorvertoning van Fitna besloot de Deense publieke omroep om de film niet uit te zden. De hoofdredacteur beoordeelde de film als “pure propaganda zonder enige nieuwswaarde.”

Index Rumoer over Fitna

In augustus 2007 vergelijkt Wilders de Koran met Mein Kampf en pleit hij voor een verbod op het voor moslims heilige boek. Op 28 november 2007 wordt via een uitgelekt bericht in de Telegraaf bekend dat Wilders een korte film wil maken over de Koran. De film zou in een ‘Submission-achtige’ stijl worden gemaakt: geschriften uit de Koran worden beeldend voor de camera gebracht.

Op zijn weblog schrijft Wilders op 30 november dat hij met zijn filmpje wil aantonen dat de Koran geen stoffig oud boek is, maar nog steeds “aanleiding en inspiratiebron voor intolerantie, moord en terreur.”

In een interview met de Telegraaf van 26 januari 2008 geeft Wilders een nadere toelichting: zijn film gaat niet alleen over de Koran, maar speelt zich ook af in de Koran. “De randen van het boek zullen steeds zichtbaar zijn, en daarbinnen worden beelden vertoond van wat er in de Koranteksten wordt beschreven.” In het openingsshot is links in beeld de kaft van de Koran te zien, met rechts daarvan de tekst: “waarschuwing: dit boek bevat schokkende beelden.” Na dit openingsshot gaat het boek open, en ziet men vooral bestaande beelden van andere bronnen.

Men hoeft geen profeet te zijn om te voorspellen dat er bloederige beelden gepresenteerd zullen worden van moslims die met een beroep op hun geloof gewelddadigheden begaan: een steniging in Iran, een onthoofding in Irak, een zelfmoordaanslag in Afghanistan, de brandende Twin Towers in New York, het verminkte lijk van Theo van Gogh in Amsterdam. Dat zijn stuk voor stuk schokkende beelden. En Wilders anticipeert op dit schokeffect: “Wie dat schokkend vindt, moet niet boos worden op mij, maar op de mensen die dingen hebben gedaan. We maken een rit langs de verschillende soera’s en verzen. Daar zoeken we dan een voorbeeld bij.”

Wilders kondigt zijn film op internet aan: Geert Wilders presents - Fitna - Coming Soon

Op deze manier kondigde Geert Wilders zijn Koranfilm op het internet aan. Links is een afbeelding te zien van de voorkant van de Koran, waarop de Arabische tekst Allahu Akhbar staat, wat ‘God is de Grootste’ betekent.

“Waarom kan een onthoofdingsvideo van jihadisten wel op het net worden gezet en blokkeert de Amerikaanse provider Network Solutions de Fitna-site van Wilders nog voordat hij er de film op heeft kunnen plaatsen?” [Hans Beerekamp, NRC 26.3.08].
Maar op 22 maart 2008 haalde de provider de site uit de lucht. De mededeling van Network Solutions was kort en krachtig. “This site has been suspended while Network Solutions is investigating whether the site’s content is in violation of the Network Solutions Acceptable Use Policy. Network Solutions has received a number of complaints regarding this site that are under investigation.” De provider had vele honderden klachten ontvangen over de site en was bang voor reputatieschade. Bovendien had Wilders meerdere malen geweigerd aan de provider kenbaar te maken wat er precies te zien zal zijn in de film. Network Solutions concludeerde daaruit dat de inhoud waarschijnlijk strijdig zou zijn met haar huisregels. Tenslotte maakte Network Solutions zich zorgen over de betaling van de site. Niet alleen het te verwachten aantal bezoekers, maar ook het aantal cyberjihadisten dat al klaar zat om de Fitna-site van het internet te verwijderen (of de toegang ertoe te blokkeren) resulteren in zeer hoge kosten. De provider kreeg van Wilders geen duidelijkheid of hij deze hoge bedragen wel wilde of kon betalen.

Network Solutions
Network Solutions (NS) verkoopt domeinnamen en levert daaraan gerelateerde diensten zoals website-hosting en e-maildiensten aan consumenten, bedrijven en organisaties. NS werd opgericht in 1979. Het bedrijf is een aantal keren van eigenaar veranderd. Nadat het in 2000 door VeriSign werd verworven voor ongeveer $21 miljard werd het in 2003 verkocht aan het investeringsbedrijf Pivotal Group voor $ 100 miljoen. Pivotal verkocht begin 2007 Netwerk Solutions door aan General Atlantic, een particuliere aandelenfirma die zich specialiseert in informatietechnologische bedrijven. Het prijskaartje hiervoor lag waarschijnlijk rond de $800 miljoen.
Network Solutions (NS) haalde zich door het blokkeren van de Fitna-site overigens wel direct de kritiek op de hals van boze cliënten die hun contract met de provider verbraken. Diverse bekende (en dus veel internetverkeer genererende) webloggers verbraken hun contract met NS. Bovendien werd de provider voor de voeten geworpen dat zij met twee maten meet. Enerzijds weigeren om de film van Wilders te hosten, maar wel registratiediensten bewijzen aan het domein hizbollah.org. NS nam deze laatste kritiek overigens ter harte en verwijderde dit domein.

Het aanbod van de Nederlandse Moslim Omroep (NMO) om Fitna op de televisie uit te zenden werd door Wilders afgewezen. De NMO wilde de film uitzenden en rond deze uitzending voor- en tegenstanders van de film met elkaar in discussie laten gaan. De voorwaarde van de NMO was dat de omroep de film vooraf mocht zien om zeker te zijn dat die geen strafbare uitingen bevat. “No way, NMO”, zei Wilders. Abdelmajid Khairoun, voorzitter van de Nederlandse Moslim Raad (de zendgemachtigde van de NMO) verklaarde dat zijn uitnodiging om de film uit te zenden gezien moet worden als een teken dat moslims “in deze moeilijke tijd” bereid zijn tot verzoening en dialoog. Volgens hem moet het taboe op de film doorbroken worden. “Uitzending door de NMO is voor onze doelgroep een manier om aan de film te wennen” [NRC - 23.3.08].

Index Buitenlandse protesten: breng ons de keel van Wilders

Al voordat de film van Wilders door iemand gezien is, beginnen de protesten. In de volgende kroniek zetten we eerst de belangrijkste protesten in het buitenland op een rijtje.

Index Verenigde Naties: islamitische halvering van mensenrechten?

Islamitische landen spannen zich in om de kritiek op de islam buiten spel te zetten en waar mogelijk te verbieden. De Organization of the Islamic Conference (OIC) telt 57 landen en vormt het grootste stemblok binnen de VN. Sinds 1999 voert de OIC een campagne tegen de vrijheid van meningsvorming omdat zij deze zien als “een dekmantel van het Westen om uitingen tegen de islam te rechtvaardigen” (secretaris-generaal van OIC, Ekmeleddin Ihsanoglu).

“The OIC Group believes that the right to freedom of expression carries with it special duties and responsibilities, and does not provide a license to insult and hurt the sentiments and beliefs of others”
[OIC Statement on Islamophobia - 29.02.2008].
Op 18 december 2007 werd in de Commissie Mensenrechten van de VN een resolutie aanvaard waarin regeringen worden opgeroepen de vrijheid van meningsuiting aan banden te leggen. De resolutie werd door Pakistan ingediend en met grote meerderheid aanvaard. Van de stemgerechtigde landen stemden de islamitische en niet-gebonden landen vóór de resolutie. Alle westerse landen stemden tegen. In de samenvatting van de resolutie tegen godslastering staat:

De resolutie is weliswaar nog geen bindende richtlijn van de Verenigde Naties, maar het is inmiddels wel een dominante denklijn. “Het aanvaarden van de resolutie is de laatste stap naar een meer bindende uitspraak door de Algemene Vergadering van de VN” [Peter Louter, Volkskrantblog - 21.01.08]. Het is een macaber fenomeen: islamitische landen die de Universele Verklaring van Mensenrechten nooit hebben ondertekend (omdat die strijdig zou zijn met de islamitische leer), proberen nu de beperking van de vrijheid van meningsuiting die de islam met zich meebrengt te rechtvaardigen.

Index Binnenlandse beroeringen

Knuffel GeertIn Nederland zelf werd vanuit de islamitische gemeenschap overwegend met gepaste verontwaardiging gereageerd op de aangekondigde film van Wilders. Sommige protesten, waren zelfs ludiek van aanpak. Zo organiseerde Marokko.nl en Academica Islamica op 23 januari 2008 in Amsterdam een bijeenkomst met jongeren, waarin aan het slot een symbolische knuffelbeer werd gepresenteerd die voor Geert Wilders bedoeld was. “Die man heeft liefde en genegenheid nodig. Daar is het hem in zin jeugd aan ontbroken, dus dat willen we compenseren” (Abdelhafid Bouzidi]. Op de hiervoor speciaal ingerichte website, www.knuffelgeert.nl stuurden zo’n 3.000 mensen een knuffel aan de PVV-voorman Geert Wilders.

De meeste protesten waren grimmiger en waren erop gericht de vertoning van de film van Wilders te voorkomen.

Index Omslag in de Oemmah.nl

Het meest opvallende fenomeen is de omslag in de houding van Nederlandse moslims. In het verleden vertoonde de moslimgemeenschap in Nederland een grote koudwatervrees om zich duidelijk uit te spreken tégen islamitisch geïnspireerd terrorisme. Te veel moslims dachten nog dat zij daar niets mee te maken hadden en lieten zich daarop dus ook niet aanspreken. Inmiddels hebben zij geleerd dat het negatieve beeld van moslims en de islam vooral het gevolg is van het optreden van jihadisten, die met een beroep op de Koran onschuldige burgers afslachten en politici en schrijvers met de dood bedreigen. Zij hebben ook geleerd dat de politieke strategie van Wilders en ook Verdonk erop gericht is dit negatieve moslimbeeld in stand te houden en te exploiteren. Maar de tijd van het ‘slachtofferschap’ (van de aanvallen op dé islam of op de jihadistische vorm daarvan) en van louter ‘geklaag’ (over het optreden van Pim Fortuyn, Ayaan Hirsi Ali, Theo van Gogh, Geert Wilders en Rita Verdonk) is voor veel moslims inmiddels voorbij. Dat biedt mogelijkheden om de misère rond de islam meer zelfbewust en weerbaar tegemoet te treden.

Natuurlijk waren er nog moslims die probeerden via het strafrecht hun ‘gelijk’ te halen en het ‘onheil’ af te wenden. Op diverse manieren is geprobeerd de vertoning van Fitna te verbieden. Meer dan 45 organisaties en individuen deden aangifte wegens haatzaaien en beledigen. Maar daar staat iets tegenover. Veel andere moslim- en migrantenorganisaties hebben zich in de Fitna-rel ingespannen om verdere escalatie te voorkomen. Zij riepen Nederlandse moslims op om zich niet te laten provoceren door Wilders c.s. en om geen onbedachtzame uiting te geven aan alle emoties die er spelen. Bovendien spanden zij zich in om de politieke en religieuze autoriteiten in islamitische landen een realistisch beeld te geven over de vrijheid van meningsuiting in Nederland en in het bijzonder over de vrijheid van godsdienst voor moslims.

Saying ‘sorry’ for Fitna
Veel Nederlandse burgers ergerden zich aan de voortdurende provocaties van Geert Wilders. Zij waren het wachten moe en begonnen hun eigen Fitna-films te maken waarin zij hun excuses aanbieden voor de film van Wilders.
    “Het is soms zo vernederend om Nederlander te zijn. Ik bied daarvoor mijn excuus aan. We gaan dus allemaal onze eigen Fitna-film maken. ... We kunnen Wilders niet stoppen. Hij heeft het recht op vrijheid van meningsuiting en hij is slim genoeg om binnen de grenzen van de Nederlandse wet te blijven. In werkelijkheid willen we zijn film niet blokkeren omdat wij hechten aan de vrijheid van meningsuiting. Zelfs stompzinnige populistische politici hebben fundamentele rechten” [bron].
Het actieplan is duidelijk: we maken zoveel filmpjes dat het moeilijk wordt om de film van Wilders te vinden zonder veel andere filmpjes waarin daarvoor excuses worden gemaakt. Als iedereen zich voldoende inspant zal niemand in staat zijn om het vuilnis van Wilders te vinden tussen de ruis die wij produceren. Op die manier laten we de wereld (en onszelf) weten dat we toestaan dat verwarde mensen spreken, maar dat dit niet betekent dat we het eens zijn met wat zij zeggen. Ook wij hebben het recht om de wereld te laten weten hoe wij over Wilders en zijn gevaarlijke islamofobie denken.

De ‘sorry for Fitna’-filmpjes die op YouTube werden geplaatst zijn meestal van een verrassende kortheid, zoals deze. Maar soms zijn het zelfs zeer uitgebreide uiteenzettingen, zoals deze fabuleuze toespraak van Ali.

Wilders is niet Holland
Op de site wildersisnotholland.com ondertekenen duizenden mensen een verklaring waarin zij de wereld laten zien dat Geert Wilders en zijn film Fitna niet de opvattingen weerspiegelen van alle Nederlanders. De petitie werd door meer dan 10.000 mensen ondertekend (stand 26 maart) Ruim 7000 mensen hebben op internet de petitie ‘Wilders is not Holland’ ondertekend. Omdat de site vooral bedoeld is om aan het buitenland te laten zien dat veel Nederlanders de standpunten van Wilders niet delen, heeft zij ook Engelse, Franse en Arabische versie. Initiatiefnemer en Llink-presentator Marcel van der Steen: “Het is geen anti-Wilderssite. Wilders heeft recht op zijn eigen mening. Als hij die in een film wil verkondigen, dan moet hij dat vooral doen” [Fok].

Index Première - een zucht van verlichting en verveling

LiveLeak verwijdert Fitna
Op vrijdagavond werd Fitna van Liveleak verwijderd. Doordat het personeel serieuze bedreigingen kreeg zag LiveLeak zich genoodzaakt om Fitna van hun servers te verwijderen. Maar dat betekende niet dat de film niet meer op het internet te vinden was. Integendeel, direct na het verschijnen van Fitna op LiveLeak werden er vele kopieën verspreid via andere internetlocaties. Dat gebeurde zowel via de digitale parkeerplaatsen (rapidshare.com, megaupload.com, 2shared.com, zshare.net, badongo.com), via peer-to-peer systemen (ThePirateBay, MiniNova) als via YouTube en VideoGoogle, en via particulieren zoals ‘vitu’, DeTrochsetters en libertes. Maar ook bij YouTube werd Fitna na twee dagen uit de circulatie genomen.
Toen brak, op donderdag 27 maart 2008 om 19.00 uur, de dag aan van de echte premère van Fitna. Zij vond plaats op LiveLeak. LiveLeak (voorheen Ogrish.com) is een soort YouTube, maar dan met nog wat gruwelijker filmpjes (zoals die van de executie van Saddam Houssain). LiveLeak toont wat YouTube en Google Video niet doen: ongecensureerde, gewelddadige beelden.

Inhoudelijk biedt Fitna zoals verwacht weinig nieuws. Het is een aaneenschakeling van bekende beelden en een verzameling krantenknipsels over terroristische aanslagen, vermengd met uit geheel andere contexten getrokken suggestieve beelden die niets met terrorisme te maken hebben. Ook de constructie biedt geen verrassing. Eerst wordt de islam gereduceerd tot de jihadistische leer. Vervolgens wordt met beelden aannemelijk gemaakt dat deze jihadistische leer een inspiratiebron is voor terroristen. Tenslotte wordt dit verwrongen islambeeld weer veralgemeend naar de hele moslimgemeenschap in Nederland, die niets van doen heeft met het getoonde geweld van buitenlandse jihadisten. Op die manier wordt de islam en worden Nederlandse moslims geïdentificeerd met de meest gruwelijke moord- en verminkingspraktijken. De meest provocerende passages zijn de geanimeerde Mohammed-karikatuur met een tulbandbom waarvan het lontje langzaam afbrand, en de ‘scheur’-scene waarin nadrukkelijk gezegd wordt dat er geen pagina uit de Koran wordt gescheurd, maar uit het telefoonboek. Wilders laat het aan de moslims zelf over om haatdragende verzen uit de Koran te scheuren.

Hoewel de hele constructie van Fitna op een welbewuste misleiding is gebaseerd, worden daarmee geen in Nederland geldende wetten overtreden. Fitna is een vervelend, weinig origineel product. Alle schokkende beelden zijn al jaren bij iedereen bekend. Na zoveel weken wachten slaakten velen een zucht van verlichting. Zelfs in GeenStijl wordt geconcludeerd: “Zwaar teleurstellend product. Ophef om niks.” In zijn ijver om bestaande filmpjes, foto's en krantenknipsels aan elkaar te rijgen, heeft Wilders diverse grote blunders en schendingen van auteursrechten begaan. Een van de meest opmerkelijke blunders is dat in de passage waarin de moord op Theo van Gogh aan de orde komt, een foto wordt getoond die Mohammed Bouyeri moet voorstellen. Maar Wilders presenteert niet een foto van Mohammed Bouyeri, maar van de Nederlands-Marokkaanse rapper Salah Edin. Dat zou nog wel eens een proces waard kunnen zijn. Wilders denkt nog steeds dat iedere Marokkaan met een baard een gevaarlijke terrorist is. “Het toont aan dat Wilders iedere moslim ziet als een Mohammed B.” [Salah Edin]. Wilders koos niet alleen een verkeerde foto; zijn hele beeld van de islam is vertekend, verwrongen en vals.

Fitna geeft voedsel aan angst voor de islam en voor moslims. Zij doet dat door de islam gelijk te stellen met het plegen van gruweldaden. In moreel en politiek opzicht is dit onverantwoorde angstzaaien het grootste bezwaar tegen de film van Wilders. Het stimuleren en cultiveren van moslimangst (=islamofobie) is het startpunt van een glijbaan die altijd in moslimhaat eindigt.

Premier Balkenende verklaarde dat de film geen ander doel had dan het “kwetsen van gevoelens”. Dat is iets anders dan het “aanzetten tot haat”. Het eerste is in Nederland niet strafbaar, het tweede wel. Wilders zet misschien niet rechtstreeks aan tot moslimhaat. Maar hij plaats wel alle Nederlandse moslims in de beklaagdenbank, zolang zij geen verzen uit de Koran scheuren die Wilders niet bevallen. De overweldigende meerderheid van de Nederlandse moslims verafschuwt de terreur en hebben niets van doen met haatpredikers die oproepen tot een jihad tegen de ongelovigen. Door de angst aan te jagen voor de islam stoot Wilders juist die moslims voor het hoofd. En het zijn juist al deze moslims die belangrijkste bondgenoten zijn in de strijd voor een verzoening van de islam met de waarden van de democratische rechtsstaat.


Ahmed Aboutaleb
Dat neemt uiteraard niet weg dat moslims zelf goed moeten nadenken over de angst die er bij veel Nederlandse burgers heerst over de islam. Staatssecretaris Ahmed Aboutaleb formuleerde dit als volgt: “Moslims moeten nadenken over de angst die heerst voor hun geloof. De meerderheid zwijgt en dat is niet goed. Wij hebben voor Nederland gekozen, juist vanwege de vrijheid hier. Dit moet uitgesproken worden. Ik mis de stem die afstand neemt van het extremisme” [Pauw & Witteman 27.3.08]. Al eerder schreef hij in de Volkskrant [14.3.08]: “Het feit dat er zoveel haat bestaat tegen moslims, moet moslims zelf aan het denken zetten. In plaats van de uitlatingen van Wilders alleen maar te zien als verwerpelijk, moeten wij ons afvragen welke rol wij zelf spelen in het beeld dat is ontstaan. [...] De moslims kunnen binnen de eigen gemeenschap stappen zetten om radicale elementen niet het gevoel te geven dat ze helden zijn. De huidige etnisch-religieuze solidariteit staat de emancipatie van moslims zelf in de weg. De voorhoede onder de moslims is opvallend stil. Juist van deze groep mag een duidelijke inmenging in het politieke debat worden verwacht.”

In een door Al-Yaqeen gedistribueerde videoverklaring geeft sjeik Fawaz een reactie op de film van Wilders. Wilders heeft volgens hem een nederlaag geleden met zijn belabberde film. Wilders heeft gefaald; hij is er niet in geslaagd de moslims te provoceren. Hij verwijt Wilders onwetendheid. Wilders haalt verzen uit hun specifieke militaire context en verdraait de betekenis van deze verzen. “Wilders en zijn consorten zijn bang geworden van de sterke invloed van de islam die verscholen ligt in zijn overtuiging, beschaving, politiek en economie.” Hij is niet in staat om deze interesse voor de islam tegen te houden. Daarom maakt hij gebruik van beledigingen om de moslims te provoceren en jongeren aan te zetten tot onverantwoorde daden, geweld, het verbranden van auto’s en agressie tegen onschuldige mensen. Zijn strategie moet gedwarsboomd worden door de rust te bewaren en volgens de islamitische gerechtigheid en gedragscode met dit soort provocaties om te gaan. “Heb geduld”, laat je niet ophitsen. Op moslims “rust de plicht om zich in te houden en de grootsheid van de islam [...] aan de hand van hun gedrag te vertonen.” Hij bedankt minister-president Balkenende voor zijn “dappere standpunt wat betreft het verwerpen van de inhoud van deze film”. Zijn gedurfde standpunt —ten gunste van rechtvaardigheid, eendracht en wederzijds begrip— heeft ervoor gezorgd dat een “grote bezoeking” is uitgebleven.

Al eerder gaf de Syrische sjeik Fawaz een vergelijkbare verklaring voor Al-Jazeera. Hij riep daarin de moslims in Nederland en in de rest van de wereld op zich rustig te houden en de zaak over te laten aan de culturele organisaties en de media om aan de hand van het strafrecht een weerwoord te bieden. Door de rust te bewaren kan de nederlaag van deze extreme parlementariër en zijn partij compleet worden gemaakt. Fawaz formuleert daarbij een even eenvoudig als gedurfd standpunt: het beeld dat mensen van de islam hebben is afhankelijk van de tegenacties van de moslims. Voor alle moslims geldt de leuze: vergrijp je niet aan wandaden die Wilders nog meer in staat stelt om de islam zwart te maken.

Voor veel Nederlandse burgers had sjeik Fawaz eerder de islam zwart gemaakt door te beweren dat het islamitisch verantwoord was om homoseksuelen als misdadigers te behandelen en ze van een flatgebouw af te gooien. “Homoseksualiteit en ontucht zijn niet alleen verboden in de islam. Ook in het christendom en jodendom is het verboden. Wij predikers zijn slechts vermanend en zijn er niet om iets te ondernemen tegen mensen” [AD - 28.3.08].

Index Protest van over de grenzen

Zo gematigd en bijna rustgevend als de reacties in Nederland waren, zo heftig en soms overdreven waren de reacties van over de grenzen.

Index Nomadische gedachten

Hans Beerekamp gaf in de NRC een aanzet tot een analyse van de relatie tussen oude en nieuwe media. In Wilders moet nu zijn film los durven laten thematiseert hij internet als een viraal medium dat zich wezenlijk onderscheidt van massamedia die verticaal informatie overbrengen, vanuit één enkele bron naar vele ontvangers. “Wie een explosieve boodschap wil verzenden kan dat niet doen onder gecontroleerde omstandigheden.” De ‘oude’ media opereren onder strikt gecontroleerde omstandigheden. Het is de zendgemachtigde die definitieve beslissingen maakt over de uitzending van een product. De maker of opdrachtgever van dat product beslist niet zelf over de uitzending daarvan. Dat is de reden waarom de Nederlandse omroepen die Fitna kregen aangeboden ook voorinzage eisten. Als je moreel verantwoordelijk en juridisch aansprakelijk bent voor wat je aan de openbaarheid prijs geeft, dan doe je dat niet zonder zelf te weten wát je publiek maakt. Deze eis van voorinzage werd door Wilders consequent en met een pathetisch gebaar afgewimpeld —alsof hij iets te verbergen had...

Wilders moest zijn film los durven laten. “Alleen door de film een eigen leven te laten leiden, kan die zich vrijelijk verspreiden.” Dat kan door Fitna onaangekondigd toegankelijk te maken door het op YouTube te plaatsen, te parkeren op een van de vele digitale ‘drop zones’ voor grote bestanden (zoals megaupload of sendfile), of te delen met de miljoenen gebruikers van peer-to-peer systemen van het internet (zoals BitTorrent of Kazaa). Wanneer digitale bestanden eenmaal op een of meer strategische internetlocaties zijn geplaatst, verspreiden zij zich met snelheden die wezenlijk hoger liggen dan de voortplantingssnelheid van de meest potente virussen.

Juist daarom kan men niet zomaar zeggen dat het vrije verkeer van informatie “alleen gewaarborgd is zolang de boodschap onder de radar van de oude media blijft.” Je kunt zeggen “dat een internethype eerst echt gaat leven nadat televisie en drukpers die hebben overgenomen.” Maar dan moet daarbij ook gezegd worden dat thema’s die op het internet ontstaan in toenemende mate bepalend zijn voor de agenda’s van de oude media. Het Fitna-rumoer bestaat niet pas nadat Nova en andere televisieprogramma’s er fragmenten uit hebben geselecteerd en vertoond. De kans is groot dat zij die fragmenten zelf van het internet afhalen, dat de film dan al door miljoenen mensen is bekeken, en dat deze daarna in nieuws- en actualiteitenrubrieken wordt herkauwd. De ‘radar van de oude media’ blijft belangrijk, maar zij verliest aan sturend vermogen. De ‘radar van de nieuwe media’ (cyberradar) is een eigenstandige, door zwermintelligentie ingetoomde kracht die voor de ‘oude’ media een geheel nieuwe context van openbaarheid schept.

In de webfora van jonge allochtonen in Nederland (zoals marokko.nl, maroc.nl en hababam.nl) werd uitvoerig gediscussieerd over zowel de film van Wilders als over de jihadistische terreurdreiging. Het is lastig om deze discussies in een paar woorden te vangen, maar de overwegende toon was: het zijn de jihadisten die de islam belachelijk maken, en het is Geert Wilders die daaruit een populistisch slaatje probeert te slaan. De moslim fundamentalisten zijn ‘zo gek als een deur’ en Wilders hoeft slechts de door hen verspreide videootjes aan elkaar te lijmen om zo het beeld te verspreiden dat de islam als zodanig een intolerante en tot geweld aanzettende godsdienst is.

De overweldigende meerderheid van de moslims in Nederland kan zich niet vinden in de karikatuur die jihadisten van de islam verspreiden. Zij voelen zich extra gekwetst door de karikatuur die Wilders op basis daarvan van de islam probeert te maken en door de vooroordelen die hij over Nederlandse moslims verspreidt.

Geert Wilders
Geert Wilders
Geert Wilders blaast de terechte kritiek op het moslimfundamentalisme en jihadisme op tot een uiterst gespierde veroordeling van de islam en een grove belediging van haar gelovigen. En omgekeerd wordt de terechte kritiek op de waan van Wilders door jihadisten en islamitische regeringen opgeblazen tot een veroordeling van ‘het Westen’ en een in bloed gedoopte martelaarslyriek.

In de logica van de confrontatie en escalatie blazen beide extremen zichzelf op, door zich aan elkaar te spiegelen en daarmee wederzijds te bevestigen en in stand te houden. Zolang deze logica het politieke theater domineert blijft er tussen het ‘fort van de godslastering’ en het ‘fort van de ware moslims’ weinig politieke speelruimte meer over voor (al dan niet ‘iets’ gelovende) burgers die ervan overtuigd zijn dat een religieus neutrale —dus seculiere of zo men wil geloofsblinde— staat de beste garantie is voor zowel de vrijheid van meningsuiting, als voor de vrijheid van godsdienst.

In een democratische rechtsstaat hoeft men geen respect te hebben voor de religieuze of non-religieuze opvattingen van mensen, maar wel voor hun recht om er andere —hoe onzinnig ook!— opvattingen op na te houden en deze ook te uiten. Voor zover deze opvattingen tenminste niet in strijd zijn met bijvoorbeeld de non-discriminatiebepalingen. In zo’n staat kan men echter ook niemand het recht ontzeggen om in het openbaar het geloof, bijgeloof of ongeloof van anderen kritisch aan de kaak te stellen. Of —om maar een dwarsstraat te noemen— daarvan een karikatuur te tekenen of een kritische film te maken.


Index Informatiebronnen

  1. Haatgroepen
    Een typering van haatgroepen op het internet.

  2. Hate Groups: Watch Them - Fight Them
    Informatiebronnen over haatgroepen op het internet.

  3. BBC - Why Democracy? Bloody Cartoons
    Part I, Part II, Part III, Part IV, Part V, Part VI
    Bloody Cartoons is een documentaire die laat zien hoe en waarom 12 tekeningen in een Deense provinciale krant een klein land in een confrontatie kunnen brengen met moslims over de hele wereld. De film is opgenomen in Libanon, Iran, Syrië, Quatar, Turkije en Denemarken.

  4. Internet Haganah

  5. JihadWatch
    Informeert over de rol van de theologie en ideologie van de jihad in de moderne wereld. Corrigeert misvattingen over de rol van de jihad en religie in actuele nationale en internationale conflicten.

  6. KB: Dossier Terrorisme

  7. Ministerie van Binnnenlandse zaken [2005]
    Vitale infrastructuur is redelijk goed beschermd
    Hoe goed is de vitale infrastructuur in Nederland beschermd tegen uitval door storingen, rampen, sabotage of aanslagen? Volgens het Ministerie van Binnenlandse Zaken zijn de vitale structuren bij ons redelijk goed beschermd, ook al zijn er aanvullende maatregelen nodig om de verschillende diensten en voorzieningen nog beter te beschermen. Dit blijkt uit de eerste integrale analyse van alle vitale sectoren, die minister Remkes (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) naar de Tweede Kamer stuurde: Rapport Bescherming Vitale Infrastructuur

  8. NRC

  9. Openbaar Ministerie: Moslim-extremisme/terrorisme

  10. Site Intelligence Group
    Terrorist Publications

  11. Spits
    Jihad-route lonkt voor Wilders

  12. Start - National Consortium for the Study of Terrorism and Responses to Terrorism
    A center of excellence of the U.S. Department of Homeland Security based at the University of Maryland.

  13. Telegraaf

  14. Terrorism Research Center

  15. terrorisme.pagina.nl
    Nuttige links naar bronnen over terrorisme.

  16. Volkskrant, De
Index
Home Onderwerpen Zoek Over ons Doneer Contact

04 December, 2016
Eerst gepubliceerd: 20 Maart, 2008